مکمل زینک برای کودکان | تاثیر باورنکردنی زینک در رشد کودکان

آیا مصرف زینک برای کودکان توصیه شده است؟ آیا زینک می‌تواند روی رشد کودکان یا افزایش قد آن‌ها تاثیرگذار باشد؟ در این مقاله قصد داریم تا به سوالات مهم شما در رابطه با مصرف زینک و تاثیرات آن بر روی کودکان پاسخ دهیم.

هر کودک در زمان رشد به ترکیبی از ویتامین‌ها و مواد معدنی گوناگون نیاز دارد؛ یکی از مواد معدنی مهم که متاسفانه اهمیت آن دست کم گرفته شده «روی» یا «زینک» است. نیاز به مصرف زینک در مقایسه با سایر مواد معدنی ضروری، برای بدن کم‌تر است اما نبود این ماده مهم در بدن نیز ممکن است عواقبی برای سلامتی به همراه داشته باشد.

جالب است بدانید که اغلب کودکان خردسال با کمبود زینک مواجه هستند که با توجه به گفته کارشناسان تغذیه و بهداشت، بدن هر کودک به طور نرمال روزانه به ۱۰ میلی‌گرم زینک نیاز دارد. جذب زینک از طریق مواد غذایی امکان پذیر است اما اگر کودک رژیم غذایی نامناسبی داشته باشد باید از مکمل‌های دارویی تایید شده و استاندارد استفاده کند تا کمبود زینک در بدن جبران شود.

زینک چیست؟

زینک یکی از مواد مغذی و مفید برای بدن انسان است که بدن نمی‌تواند آن را تولید و ذخیره کند، به همین دلیل ما باید از طریق برنامه غذایی مناسب به طور مداوم زینک مورد نیاز بدنمان را تامین کنیم. زینک در بسیاری از فرآیندهای متابولیسمی بدن هر فرد تاثیرگذار است از جمله:

• رشد و تکامل
• عملکرد سیستم ایمنی بدن
• واکنش‌های آنزیمی
• سنتز پروتئین
• سنتز DNA
• فرآیندهای ژنی
• التیام زخم

آیا زینک با روی تفاوتی دارد؟

روی ماده‌ای شیمیایی با علامت اختصاری Zn است که در زبان انگلیسی Zinc نامیده می‌شود. همان طور که چند سطر بالاتر اشاره شد، روی یا زینک (Zinc) یکی از مواد معدنی کمیاب است که در سلامت انسان بسیار تاثیرگذار است.

شاید برای شما جالب باشد بدانید که زینک در میان مواد معدنی کمیاب برای بدن پس از آهن قرار دارد! این ماده کمیاب برای عملکرد سیستم ایمنی ضروری است و به فعالیت منظم بدن کمک شایانی می‌کند.

هر کودک به چه مقدار زینک نیاز دارد؟

در هضم و متابولیسم بدن بیش از ۷۰ آنزیم به زینک وابسته‌اند و می‌توان گفت کودکانی که روزانه به میزان کافی زینک دریافت نمی‌کنند ممکن است به خطر کاهش رشد دچار شده و در افزایش قد مشکل جدی پیدا کنند.

این‌که کودک شما چه میزان زینک برای جلوگیری از کاهش رشد نیاز دارد به سن او بستگی دارد برای مثال توصیه می‌شود که:

• کودک ۱ تا ۳ سال ۳ میلی‌گرم
• کودک ۴ تا ۸ سال ۵ میلی‌گرم
• کودک ۹ تا ۱۳ سال ۸ میلی‌گرم
• نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ سال ۱۱ میلی‌گرم

زینک در روز مصرف کنند.

مصرف این مقدار به صورت روزانه الزامی ندارد و کودک شما می‌تواند در یک دوره یک هفته‌ای یا یک ماهه زینک را مصرف کند و پس از آن، بعد از بررسی میزان تاثیر زینک در بدن کودک مقدار و نحوه مصرف را نیز تغییر دهید.

فواید مصرف زینک برای کودکان

مصرف زینک در سنین کودکی به رشد بهتر و سلامتی کودک کمک زیادی می‌کند، از این رو نیاز است تا با برخی از مزایای زینک آشنا شویم.
مزایای زینک عبارتند از:

• زینک تاثیر زیادی در رشد طبیعی بدن دارد و از مواد معدنی بسیار مهم برای بدن است.
• وجود زینک در بدن باعث افزایش قدرت سیستم ایمنی می‌شود و کودک را در برابر بیماری‌ها محافظت می‌کند.
• وجود زینک در بدن کودک به افزایش حافظه و کاهش اختلالات یادگیری منجر شده و در نهایت تمرکز ذهن را افزایش می‌دهد.
• زینک در درمان اسهال شدید کودکان موثر است.
• زینک در درمان بیماری‌هایی مانند سرفه، عفونت گوش و سرماخوردگی تاثیرگذار است و با بیماری‌های انگلی از قبیل مالاریا هم مبارزه می‌کند.
• بیماری‌هایی که در کودکان رایج است مانند بیش فعالی (ADHD) و یا بیماری‌هایی مانند صدای زنگ در گوش، سندرم داون، بی‌اشتهایی عصبی و یا اختلالات تغذیه‌ای که در دسته بیماری‌های تینیتوس نیز با زینک قابل درمان است.
• بیماری‌های دیگری از قبیل آسم، دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های چشمی و … نیز می‌توانند با مصرف زینک درمان شوند.

زینک در کدام مواد غذایی موجود است؟

طبق تحقیقات پزشکی صورت گرفته مشخص شده است که وجود زینک در رژیم غذایی کودکان به سلامت کلی آنها کمک می‌کند.
مواد غذایی حاوی زینک عبارتند از:

• گوشت قرمز
• سیب زمینی همراه با پوست
• لوبیا
• آجیل
• قارچ
• غلات سبوس دار
• بخشی از شیر مادر

اگر قصد دارید زینک مورد نیاز بدن کودک دلبندتان را تامین کنید مواد غذایی فوق را در رژیم غذایی کودک خود قرار دهید.

تاثیر زینک در افزایش قد کودکان

میزان قد هر فرد با توجه به ژنتیک آن فرد تعیین می‌شود اما در مواردی پتانسیل‌های لازم برای رسیدن به نهایت قد وجود ندارد به همین دلیل ممکن است با توجه به قد بلند والدین، فرزندان به قد مطلوب نرسند. تغذیه نقش بسیار مهمی در افزایش قد و رشد کودکان ایفا می‌کند که در ادامه به مهمترین عوامل موثر تغذیه‌ای اشاره خواهیم کرد.

با این‌که قد بلند به ژنتیک بستگی دارد اما مصرف ملاتونین، آرژنین، پروتئین و روغن نارگیل می‌تواند راهکاری برای افزایش قد باشد؛ همچنین انجام ورزش توسط کودکان هم در افزایش قد موثر است که می‌توان ورزش‌هایی مانند والیبال، بسکتبال، پیاده‌روی، دوچرخه سواری و دویدن را به عنوان نمونه‌ای از این ورزش‌ها معرفی کرد.

زینک ماده‌ای موثر در افزایش قد

روی یا زینک عنصری است که در رشد قدی افراد نقش دارد، در مناطقی که مقدار روی دریافتی مردم جامعه کم است، کوتاهی قد میان آن‌ها شایع‌تر می‌شود. روی در منابع مختلفی وجود دارد که مهم‌ترین آن گوشت‌ قرمز و گوشت پرندگان است. مغزها مثل گردو، پسته، فندق و بادام هم سرشار از روی هستند.

ماده زینک در رشد قد کودکان نیز نقش مهمی دارد، چنان‌چه دریافت زینک در بدن کاهش یابد به دنبال آن کوتاهی قد شایع می‌شود. زینک در تعدادی از مواد غذایی وجود دارد که مهمترین آنها گوشت قرمز و گوشت سفید است. در آجیل‌های مغزدار مانند گردو، فندق، بادام و پسته هم زینک وجود دارد.

افرادی که گیاهخوار هستند و یا دسترسی به گوشت و یا مغزها را ندارند می‌توانند از طریق مکمل و با دوز تعیین شده توسط متخصص کمبود زینک در بدن خود را برطرف کنند.

تاثیر گوشت قرمز و سفید در افزایش قد

با بررسی عادت‌های غذایی کودکان به این نتیجه می‌رسیم که معمولا کودکان علاقه‌ای به گوشت‌های تکه‌ای نداشته و بیشتر به خورن گوشت چرخ‌کرده که سرشار از چربی است علاقه دارند که نمی‌توانند از این طریق پروتئین کافی را جذب کنند.

گوشت‌های قرمز و سفید منبع کاملی از پروتئین‌ها و اسیدهای آمینه هستند که در رشد قد نقش بسزایی دارند. مهم‌ترین اسید آمینه آل‌آرژینین است که نیاز است در برنامه غذایی مصرف شود. پروتئین‌های گیاهی از اسید آمینه‌ی کاملی برخوردار نیستند که با توجه به این نکته لازم است که ۵۰ تا ۶۰ درصد از پروتئین دریافتی، با گوشت حیوان تامین شود. در کودکانی که علاقه‌ای به مصرف گوشت ندارند می‌توان مکمل‌های غذایی را جایگزین این ماده غذایی نمود تا از این طریق پروتئین لازم را دریافت کنند.

تاثیرژنتیک در افزایش قد

با توجه به موروثی بودن قد لازم است بدانید که قد هر فرد به طور متوسط برآیندی از قد والدین اوست. اگر پدر و مادر بلند قد باشند، ۸۰ درصد احتمال دارد که فرزند آنها قد بلندی داشته باشد، اگر یکی از والدین بلند قد باشد این احتمال به ۴۰ درصد کاهش پیدا می‌کند و اگر پدر و مادر هر دو بلند قد نباشند تنها ۱۰ درصد ممکن است قد فرزند بلند باشد.

این نکته هم فراموش نشود که قد انسان ممکن است به یک یا دو نسل قبل از او برگردد یعنی ژن‌های خاموش ممکن از نسل‌های گذشته به هر فرد برسد.

چه عوامل دیگری در افزایش قد موثر است؟

وزن بالا در زمان کودکی و نوجوانی باعث کاهش ترشح هورمون رشد و کم بودن تحرک هم ممکن است به بسته شدن صفحات رشد منجر شود. خواب کافی در رشد قد عامل موثری است و کم بودن خواب مانع از ترشح هورمون رشد می‌شود که در افزایش قد تاثیر منفی می‌گذارد.

اگر کودکی در یک دوره از زندگی برای مثال ۶ تا ۷ سالگی رشد قد خوبی نداشته باشد به این معنا نیست که به رشد ژنتیکی قد خود نمی‌رسد چون ممکن است بعد از این دوره ناگهان رشد قدی خوبی داشته باشد و به حد مطلوب برسد.

قرص یا شربت زینک؟ کدام یک برای کودک مناسب است؟

همانطور که تا به اینجا از اهمیت بالای مصرف زینک در کودکان توضیح داده شد، متوجه شدیم که این ماده مغذی تا چه میزان می‌تواند در رشد و سلامت کودکان نقش برجسته و پررنگی داشته باشد.

شما می‌توانید زینک را به صورت مکمل‌ ( قرص و یا شربت) خوراکی وارد چرخه غذایی کودک کنید، با توجه به اینکه قرص در هنگام مصرف توسط کودک ممکن است جویده شود یا اینکه در گلوی کودک و عمل بلع چالش ایجاد کند و موجب بسته شدن راه تنفسی شود از این رو توصیه می‌شود که کودکان از شربت زینک استفاده کنند و از خوردن قرص خودداری کنند.

بهترین زمان برای مصرف زینک

بهتر است زینک یک ساعت قبل از غذا یا ۲ ساعت بعد از غذا مصرف شود اما خوردن زینک با معده خالی پیشنهاد نمی‌شود زیرا ممکن است به دستگاه گوارش آسیب بزند بنابراین در صورت بروز ناراحتی معده مکمل را با وعده غذایی مصرف کنید. مصرف زینک در کنار چند ماده معدنی دیگر مانند کلسیم و آهن توصیه نمی‌شود زیرا زینک و کلسیم در جذب مشترک داخل بدن رقابت می‌کنند و مصرف همزمان این دو زمان جذب توسط بدن تاثیرات منفی به دنبال دارد.

پس بهتر است که مکمل لیکو زینک را قبل، در حین مصرف و یا بعد از مصرف لبنیات استفاده نکنید.همچنین آهن بر جذب زینک توسط بدن تاثیر کاهشی دارد که البته این تاثیر به مراتب کمتر از تاثیر کلسیم است. این تاثیر کاهش جذب تنها زمانی کمتر است که همزمان با غذا مصرف شوند اما جهت کارایی بیشتر زینک پیشنهاد می‌شود که مصرف همزمان زینک و آهن را به حداقل برسانید.