دانساری در روزهای سخت/ سه قدم برای سبکتر زندگی کردن
نی نی سایت: تصور کنید کمد خانه پر از لباسهایی است که مدتهاست نپوشیدهاید، کابینتها از ظرفهایی پر شدهاند که فقط در مناسبتهای خاص استفاده میشوند و گوشه انباری هم پر از وسایلی است که شاید روزی به کار بیایند. بااینحال، وقتی برای خرید یک وسیله ضروری به فروشگاه میروید، باز هم چیزی به سبد خریدتان اضافه میشود؛ شاید چون تخفیف خورده، شاید چون فکر میکنید ممکن است بعداً گرانتر شود یا شاید صرفاً برای اینکه خرید کردن در روزهای پراسترس کمی حالتان را بهتر کند.
اما آیا تا به حال فکر کردهاید همین وسایل اضافه چقدر از پول، زمان و انرژی شما را میگیرند؟
در این روزها که همه ما در حال تجربه سنگین ترین تورم هستیم و گرانی های روز افزون امان همه ما را بریده، شاید بد نباشد با یک مفهوم ژاپنی آشنا شویم: دانساری (Danshari)، فلسفهای که به ما یادآوری میکند گاهی برای داشتن زندگی بهتر، به جای اضافه کردن چیزهای بیشتر، باید یاد بگیریم از بعضی چیزها دست بکشیم.
دانساری چیست؟ سه قدم برای سبکتر زندگی کردن
دانساری مفهومی ژاپنی است که با سه واژه شکل گرفته و به نوعی بازنگری در رابطه انسان با وسایل و داراییهایش اشاره دارد. این مفهوم با نام هیدکو یاماشیتا شناخته میشود و فراتر از مرتب کردن کمد و خانه است. سه بخش اصلی دانساری عبارتاند از:
- دان (Dan): نپذیرفتن چیزهای غیرضروری: یعنی پیش از خرید یا قبول کردن هر وسیلهای از خودمان بپرسیم آیا واقعاً به آن نیاز داریم؟
- ساری (Sha): کنار گذاشتن وسایل اضافی: یعنی وسایلی را که دیگر استفاده نمیکنیم، با روشی مسئولانه از فضای زندگی خارج کنیم.
- ری (Ri): رها شدن از وابستگی به اشیا: یعنی ارزش خودمان و کیفیت زندگیمان را با تعداد وسایل، برند لباسها یا میزان خریدها نسنجیم.
در این نگاه، هدف داشتن خانهای کاملاً خالی یا زندگی کردن با حداقل امکانات نیست؛ بلکه قرار است وسایل بیشتری در خدمت زندگی ما باشند، نه اینکه ما تمام وقت و انرژیمان را صرف نگهداری از آنها کنیم.
مصرفزدگی چطور فشار روانی روزهای بحران را بیشتر میکند؟
وقتی شرایط اقتصادی دشوار میشود، معمولاً ذهن ما بیشتر درگیر هزینهها، آینده و تأمین نیازهای خانواده است. در چنین شرایطی، انباشته شدن وسایل غیرضروری میتواند بار دیگری به این نگرانیها اضافه کند.
هر وسیلهای که وارد خانه میشود، ممکن است به فضایی برای نگهداری، زمانی برای تمیز کردن، هزینهای برای تعمیر یا حتی نگرانی برای تعویض نیاز داشته باشد. لباسهای زیاد باید مرتب شوند، وسایل برقی بلااستفاده جا میگیرند و خریدهای هیجانی گاهی باعث میشوند پولی که میتوانست برای نیازهای مهمتر کنار گذاشته شود، صرف چیزهایی شود که ارزش واقعی چندانی برای زندگی ما ندارند.
پژوهشی در سال ۲۰۱۰ که در مجله Personality and Social Psychology Bulletin منتشر شد، ارتباط میان برداشت افراد از شلوغی و ناتمام بودن فضای خانه با الگوهای روزانه کورتیزول (هورمون مرتبط با پاسخ استرس) و خلقوخو را بررسی کرد. در این مطالعه، زنانی که خانه خود را پراسترستر توصیف میکردند، الگوی متفاوتی از تغییرات روزانه کورتیزول و خلق منفی بیشتری در طول روز نشان دادند.
البته این پژوهش محدود بود و ثابت نمیکند که هر خانه شلوغی الزاماً باعث اضطراب یا بیماری میشود. اما نشان میدهد تجربه ما از فضای زندگی میتواند با احساس آرامش یا فشار روانی ارتباط داشته باشد.
بنابراین، خلوت کردن خانه قرار نیست مشکلات اقتصادی را حل کند؛ اما میتواند بخشی از آشفتگی محیطی و ذهنی را کاهش دهد و مدیریت زندگی روزمره را سادهتر کند.
از کجا شروع کنیم؟
برای شروع لازم نیست تمام خانه را زیرورو کنید یا در یک روز تصمیم بگیرید نیمی از وسایلتان را کنار بگذارید. بهتر است از قسمتهای کوچک شروع کنید و به خودتان فرصت بدهید.
۱. از یک کشو یا قفسه شروع کنید
کشوی لباسها، کابینت ظروف یا میز کار را انتخاب کنید. وسایل را بیرون بیاورید و هر کدام را در یکی از سه گروه قرار دهید:
- وسایلی که مرتب استفاده میکنید و به آنها نیاز دارید.
- وسایلی که سالم هستند اما استفاده نمیشوند و میتوان آنها را فروخت یا به دیگران بخشید.
- وسایلی که خراب، غیرقابل استفاده یا غیرقابل تعمیر هستند و باید به شکل مناسب بازیافت یا دفع شوند.
این کار کمک میکند بدون خستگی و آشفتگی، بهتدریج فضای خانه را خلوتتر کنید.
۲. قبل از خرید، قانون مکث را اجرا کنید
یکی از مهمترین بخشهای دانساری، جلوگیری از ورود وسایل غیرضروری است. پیش از خرید هر وسیله، بهخصوص خریدهای غیرضروری و گرانقیمت، کمی مکث کنید و از خودتان بپرسید:
- آیا واقعاً به این وسیله نیاز دارم؟
- آیا در خانه مشابه آن را دارم؟
- اگر آن را نخرم، چه اتفاقی میافتد؟
- آیا فقط به دلیل تخفیف یا ترس از گران شدن در آینده میخواهم آن را بخرم؟
گاهی همین مکث کوتاه جلوی خریدی را میگیرد که چند روز بعد حتی به خاطر نمیآوریم چرا انجامش دادهایم.
۳. از وسایل بلااستفاده ارزش تازهای بسازید
کنار گذاشتن وسایل لزوماً به معنای دور ریختن آنها نیست. لباس سالم را میتوان به فرد نیازمند بخشید، وسایل برقی سالم را فروخت و کتابها را با دیگران به اشتراک گذاشت.
این کار هم از هدر رفتن منابع جلوگیری میکند و هم ممکن است بخشی از هزینههای خانواده را جبران کند.
۴. هزینه واقعی هر وسیله را محاسبه کنید
هنگام خرید، فقط به قیمت اولیه توجه نکنید. بعضی وسایل به هزینه تعمیر، قطعات جانبی، فضای نگهداری یا مصرف انرژی نیاز دارند.
برای مثال، خرید یک دستگاه آشپزخانه جدید شاید در ابتدا جذاب باشد؛ اما اگر دستگاه مشابهی در خانه دارید که بهندرت استفاده میشود، احتمالاً این خرید فقط هزینه و مسئولیت بیشتری ایجاد میکند.
چطور هزینههای خانواده را مدیریت کنیم؟
یکی از کاربردهای مهم این فلسفه، بازنگری در عادتهای مصرفی خانواده است. قرار نیست با حذف تفریح، غذای باکیفیت یا نیازهای کودکان صرفهجویی کنیم. هدف این است که هزینهها را از خریدهای کمارزش به سمت اولویتهای واقعی زندگی هدایت کنیم.
برای این کار میتوانید چند عادت ساده را در خانواده شکل دهید:
- خرید با فهرست: پیش از رفتن به فروشگاه، نیازهای واقعی خانه را یادداشت کنید تا خریدهای لحظهای کمتر شوند.
- استفاده کامل از مواد غذایی: پیش از خرید مواد جدید، یخچال و کابینتها را بررسی کنید و برای مواد موجود برنامه غذایی بچینید.
- تعمیر به جای تعویض: اگر وسیلهای قابل تعمیر است، پیش از خرید جایگزین، هزینه تعمیر را بررسی کنید.
- خرید باکیفیت و متناسب با نیاز: گاهی خرید یک وسیله بادوام بهتر از خرید چند محصول ارزان و کمکیفیت است.
- محدود کردن خریدهای احساسی: وقتی ناراحت، خسته یا مضطرب هستید، خرید غیرضروری را به زمان دیگری موکول کنید.
حتی میتوانید با اعضای خانواده قرار بگذارید که پیش از ورود هر وسیله جدید، ابتدا بررسی کنند آیا واقعاً جایی در خانه و کاربرد مشخصی برای آن وجود دارد یا خیر.
چطور کودکان را با مفهوم سبکباری آشنا کنیم؟
دانساری میتواند به فرصتی برای آموزش مصرف مسئولانه به کودکان تبدیل شود؛ البته به شرطی که آن را با محرومیت یا ترساندن کودک از آینده اقتصادی پیوند نزنیم.
برای مثال، میتوانید هنگام مرتب کردن اسباببازیها از کودک بخواهید چند وسیله سالمی را که دیگر با آنها بازی نمیکند انتخاب کند تا به کودک دیگری هدیه بدهید. یا هنگام خرید، درباره تفاوت نیاز و خواسته با او صحبت کنید.
به جای اینکه بگوییم «پول نداریم، نمیتوانیم برایت چیزی بخریم»، میتوانیم توضیح دهیم: «این ماه تصمیم گرفتهایم فقط چیزهایی را بخریم که واقعاً به آنها نیاز داریم.»
به این ترتیب، کودک یاد میگیرد که لذت زندگی فقط به خرید اسباببازی و وسایل جدید وابسته نیست و میتواند از بازی، رابطههای خانوادگی، طبیعت و فعالیتهای ساده هم لذت ببرد.
مراقب وسواس و سختگیری باشیم
سبک زندگی سادهتر قرار است به آرامش کمک کند، نه اینکه به منبع تازهای از اضطراب تبدیل شود. اگر مرتب کردن خانه به مسابقهای برای حذف هرچه بیشتر وسایل تبدیل شود یا اعضای خانواده برای نگه داشتن وسایل شخصی خود احساس گناه کنند، هدف اصلی این فلسفه فراموش شده است.
بعضی وسایل ارزش عاطفی دارند؛ مانند عکسهای خانوادگی، یادگاریهای کودکی یا هدیهای از یک فرد عزیز. لازم نیست برای داشتن خانهای خلوت، همه این خاطرات را کنار بگذاریم.
همچنین اگر فردی به دلیل اضطراب شدید، ترس از دور ریختن وسایل یا وابستگی آزاردهنده به اشیا نمیتواند وسایل غیرضروری را کنار بگذارد و این وضعیت زندگی روزمرهاش را مختل کرده است، بهتر است به جای فشار آوردن به او، از متخصص سلامت روان کمک بگیرد.
جمعبندی
در روزهای دشوار اقتصادی، شاید نتوانیم قیمتها را کنترل کنیم یا همه نگرانیهای آینده را از بین ببریم؛ اما میتوانیم درباره چیزهایی که وارد خانه و زندگیمان میشوند، آگاهانهتر تصمیم بگیریم.
دانساری به ما یادآوری میکند که هر خرید جدید الزاماً به معنای کیفیت زندگی بهتر نیست. گاهی کم کردن وسایل اضافه، متوقف کردن خریدهای هیجانی و آزاد کردن فضای خانه، فرصتی برای توجه بیشتر به نیازهای واقعی و رابطههای خانوادگی ایجاد میکند.
شاید آرامش از خانهای شروع شود که در آن به جای انباشت وسایل، برای زندگی کردن، گفتوگو کردن و کنار هم بودن جا باز کردهایم.
شما در خانهتان چه وسیلهای دارید که مدتهاست از آن استفاده نمیکنید اما هنوز نتوانستهاید از آن دل بکنید؟