مراقبت از پوست و مو در بارداری و بعد از زایمان؛ راهنمای ساده برای مادران
بارداری و ماههای اول بعد از زایمان، شیرینترین و در عین حال پرمشغلهترین روزهای زندگی یک مادر است. در این دوران بدن تغییرات زیادی را تجربه میکند و پوست و مو هم از این تغییرات بینصیب نمیمانند: خشکی پوست شکم، خارش، ترکهای پوستی، لکهای صورت و ریزش موی بعد از زایمان، دغدغهی بسیاری از مادران است. خبر خوب این است که با یک روتین ساده و چند دقیقه وقت در روز، میشود از پوست و مو مراقبت کرد و حال بهتری داشت. در این مطلب قدمبهقدم میگوییم در هر مرحله به چه چیزهایی توجه کنید.
چرا پوست و مو در بارداری تغییر میکند؟
در دوران بارداری، تغییر هورمونها، افزایش جریان خون و کشیده شدن پوست شکم، سینه و رانها روی ظاهر پوست اثر میگذارد. برخی مادران پوست درخشانتری پیدا میکنند و برخی دیگر با جوش، چربی بیشتر یا لکهای تیره روی گونه و پیشانی روبهرو میشوند. موها هم در ماههای بارداری معمولاً پرپشتتر به نظر میرسند، چون ریزش طبیعی آنها کمتر میشود؛ اما چند ماه بعد از زایمان، همین موها یکباره شروع به ریختن میکنند. دانستن اینکه این تغییرات طبیعی و اغلب موقتیاند، اولین قدم برای آرامش خاطر است.
قدم اول: پیشگیری از ترک پوست
ترکهای پوستی وقتی ایجاد میشوند که پوست سریعتر از توان کشسانی خودش کشیده شود. ژنتیک و سرعت افزایش وزن نقش مهمی دارند، اما مرطوب نگه داشتن پوست به انعطاف آن کمک میکند و خارش را هم کم میکند. از ماههای اول بارداری، روزی دو بار پوست شکم، پهلوها، سینه و رانها را با یک کرم ضد ترک یا روغن مرطوبکنندهی مناسب، با حرکات دورانی و ملایم ماساژ دهید. بهترین زمان، بعد از دوش گرفتن است؛ وقتی پوست هنوز کمی نم دارد و مرطوبکننده را بهتر جذب میکند.
- مداومت مهمتر از مقدار است: مصرف منظم هر روز، از مصرف زیاد و گاهبهگاه اثر بیشتری دارد.
- ترکیبات ساده را ترجیح دهید: کرهی شی، روغن بادام، ویتامین E و گلیسیرین از ترکیبات رایج و ملایم کرمهای ضد ترک هستند.
- شویندهی بدن ملایم: شامپو بدن یا فوم بدن ملایم و بدون بوی تند انتخاب کنید؛ صابونهای قوی پوست کشیده را خشکتر و خارش را بیشتر میکنند.

قدم دوم: روتین سادهی صورت برای مادر باردار
در این دوران بهتر است روتین مراقبت از صورت تا جای ممکن ساده و ملایم باشد. صبح و شب صورت را با یک شویندهی ملایم بشویید، یک مرطوبکنندهی سبک بزنید و صبحها حتماً از ضدآفتاب استفاده کنید. ضدآفتاب در بارداری اهمیت بیشتری دارد، چون پوست در برابر نور خورشید حساستر است و لکهای بارداری با آفتاب پررنگتر میشوند. ضدآفتابهای سبک، بیبو و مخصوص پوست حساس برای این دوران انتخاب بهتری هستند و زیر آرایش هم سنگینی نمیکنند.
برخی ترکیبات قوی مثل مشتقات ویتامین A (رتینوئیدها) معمولاً در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمیشوند. پیش از شروع هر محصول جدید، بهویژه سرمها و کرمهای درمانی، با پزشک یا ماما مشورت کنید و برچسب محصول را با دقت بخوانید.
قدم سوم: ریزش موی بعد از زایمان را جدی، ولی بدون نگرانی ببینید
بسیاری از مادران دو تا چهار ماه بعد از زایمان متوجه میشوند موهای زیادی روی بالش یا داخل برس باقی میماند. این ریزش در بیشتر موارد طبیعی است و به برگشت هورمونها به حالت قبل مربوط میشود؛ معمولاً تا پایان سال اول بعد از زایمان، چرخهی رشد مو به حالت عادی برمیگردد. در این مدت میتوانید با چند عادت ساده از موهایتان مراقبت کنید:
- از شامپو ضد ریزش ملایم و بدون مواد شویندهی تند استفاده کنید و پوست سر را با سر انگشتان آرام ماساژ دهید.
- موها را خیس شانه نکنید؛ ابتدا با حولهی نرم رطوبت را بگیرید و بعد با شانهی دندانهدرشت باز کنید.
- کشهای سفت و بستن محکم مو را کنار بگذارید؛ کشهای پارچهای فشار کمتری به ریشه وارد میکنند.
- تا جای ممکن از سشوار داغ و اتو کمتر استفاده کنید.
- بعد از شامپو، یک نرمکننده یا ماسک موی سبک بزنید تا موها کمتر گره بخورند و هنگام شانه کردن نشکنند.
- یک سرم یا اسپری تقویتکنندهی مو، پوست سر را تغذیه میکند و به موهای تازه کمک میکند حالت بهتری بگیرند.
اگر ریزش مو بیش از یک سال ادامه داشت، بهتر است با پزشک مشورت کنید.

قدم چهارم: ده دقیقه برای خودتان، حتی با نوزاد
مادر شدن یعنی برنامهی روزانه دیگر دست خودتان نیست. برای همین، روتینی را انتخاب کنید که در کمتر از ده دقیقه تمام شود. زمانی که نوزاد خواب است یا همسر و اطرافیان کمک میکنند، فرصت خوبی برای یک دوش کوتاه و زدن مرطوبکننده است. چند پیشنهاد برای سبکتر کردن این روزها:
- همهچیز در یک سبد: شوینده، مرطوبکننده، ضدآفتاب، بالم لب و کرم دست را در یک سبد کوچک کنار هم بگذارید تا وقت جستوجو هدر نرود.
- کرم دست را فراموش نکنید: شستن مکرر دستها برای تعویض پوشک، پوست دست را خشک و ترکخورده میکند.
- بالم لب همیشه همراه باشد: کمآبی و بیخوابی، لبها را زودتر خشک میکند.
- محصولات بیبو یا کمبو انتخاب کنید: نوزادان به بوهای تند حساساند و بوی آشنای مادر برایشان آرامشبخشتر است.
قدم پنجم: محصولات اصل و مطمئن بخرید
در دوران بارداری و شیردهی، اطمینان از اصل بودن محصولی که روی پوست میزنید اهمیت دوچندان دارد. محصولات تقلبی ممکن است ترکیبات ناشناخته یا تاریخگذشته داشته باشند و باعث حساسیت و تحریک پوست شوند. چند نکتهی ساده هنگام خرید:
- پلمب سالم، بارکد خوانا و تاریخ تولید و انقضای واضح را بررسی کنید.
- به نماد «مدت مصرف بعد از باز شدن» (شکل یک ظرف باز با عدد ماه) توجه کنید.
- قیمت خیلی پایینتر از بازار، معمولاً نشانهی خطر است.
- از فروشگاههایی خرید کنید که موجودی و مشخصات کالا را شفاف نشان میدهند و امکان پیگیری سفارش دارند.
مادرانی که فرصت رفتن به فروشگاه را ندارند، میتوانند کالاهای پرمصرف خانواده مثل شامپو، شویندهی بدن، کرم دست و مرطوبکننده را یکجا و از مراکز معتبر پخش عمده لوازم آرایشی و بهداشتی سفارش دهند؛ هم کالای اصل با بارکد و تاریخ معتبر به دستشان میرسد و هم با قیمت همکاری، در هزینهی ماهانهی خانه صرفهجویی میکنند. کافی است پیش از خرید، مشخصات و ترکیبات محصول را با دقت بخوانید.
سخن پایانی
تغییرات پوست و مو در بارداری و بعد از زایمان، بخشی طبیعی از مسیر مادر شدن است و بیشتر آنها با گذشت زمان و کمی مراقبت بهتر میشوند. روتین ساده، مرطوبکنندهی منظم، ضدآفتاب، مراقبت ملایم از مو و خرید محصولات اصل، چهار ستون اصلی این دوران هستند. مهمتر از همه، با خودتان مهربان باشید: مادری که به خودش رسیدگی میکند، انرژی بیشتری برای فرزندش دارد. و یادتان باشد، پیش از استفاده از هر محصول درمانی، نظر پزشک یا مامای خود را بپرسید.