رابطه تنهایی با طول عمر/نشانه های انزوا چیست؟
نی نی سایت: شاید برایتان پیش آمده باشد که یک روز کامل بین آدمها باشید؛ سر کار، در خانه، در مسیر رفتوآمد یا حتی در شبکههای اجتماعی. با چند نفر حرف بزنید، پیام ردوبدل کنید و کلی آدم دوروبرتان باشد، اما آخر شب که سرتان را روی بالش میگذارید، یک حس عجیب داشته باشید: «انگار هیچکس واقعاً کنارم نیست.»
این همان جایی است که «تنها بودن» با «احساس تنهایی» فرق پیدا میکند.
حالا یک پژوهش جدید نشان داده این احساس فقط چیزی نیست که حالمان را بد کند و تمام شود. تنهایی و انزوای اجتماعی با سالهای کمتری از زندگی بدون بیماریهای مهم جسمی و روانی ارتباط دارند.
پژوهشگران دانشگاه تولین آمریکا اطلاعات بیش از ۲۷۷ هزار نفر بین ۴۰ تا ۶۹ سال را بررسی کردهاند و به نتایجی رسیدهاند که ارزش کمی بیشتر فکر کردن دارد.
آیا واقعاً تنهایی میتواند ۶ سال از عمرمان کم کند؟
اگر تیترهای خبری را دیده باشید، احتمالاً با جملهای شبیه این روبهرو شدهاید: «تنهایی میتواند ۶ سال از عمر سالم انسان کم کند.»
اما ماجرا کمی دقیقتر از این حرف است.این پژوهش نمیگوید اگر احساس تنهایی کنید، دقیقاً شش سال زودتر میمیرید. چیزی که محققان بررسی کردهاند، سالهای زندگی بدون بیماریهای مهم است.
مثلاً در ۵۰ سالگی، افرادی که هم احساس تنهایی داشتند و هم از نظر اجتماعی منزوی بودند، در مقایسه با افرادی که هیچکدام از این دو وضعیت را نداشتند، سالهای کمتری را بدون بیماریهای مزمن و اختلالات روانی سپری کردند.
این تفاوت در سلامت روان بیشتر خودش را نشان داد.
در زنان، این گروه بهطور متوسط حدود ۳.۷ سال کمتر بدون اختلالات روانی زندگی کردند و در مردان این عدد به حدود ۵.۸ سال رسید.
پس «۶ سال» بیشتر درباره سالهای سالم زندگی صحبت میکند، نه اینکه بگوییم تنهایی بهتنهایی شش سال از طول عمر یک فرد کم میکند.
تنهایی با تنها بودن یکی نیست
این شاید مهمترین نکته پژوهش باشد.فرض کنید یک مادر به خاطر بچه کوچک خود بیشتر روز را در خانه است. ممکن است دوستانش را کمتر ببیند، کمتر بیرون برود و ارتباطات اجتماعیاش محدود شده باشد، اما از زندگیاش راضی باشد و احساس کند آدمهای مهم زندگیاش را دارد.این فرد لزوماً «تنها» نیست.
در مقابل، ممکن است کسی هر روز سر کار برود، با همکارانش صحبت کند، در اینستاگرام فعال باشد و حتی دوستان زیادی داشته باشد، اما در درونش احساس کند هیچ رابطه عمیق و امنی ندارد.این میشود تنهایی.
انزوای اجتماعی بیشتر به میزان ارتباط فرد با دیگران مربوط است؛ اما تنهایی، احساس ذهنیِ نداشتن ارتباطی است که فرد به آن نیاز دارد.
به همین دلیل این دو وضعیت را نباید یکی دانست.
پژوهشگران دقیقاً چه چیزی پیدا کردند؟
محققان اطلاعات بیش از ۲۷۷ هزار نفر را بررسی کردند؛ افرادی که در شروع مطالعه به بیماریهای مورد بررسی مبتلا نبودند.
این بیماریها شامل مواردی مثل:
- دیابت نوع ۲
- بیماریهای قلبیعروقی
- بیماریهای مزمن تنفسی
- سرطان
- بیماریهای تخریبکننده عصبی
- افسردگی
- اضطراب
بودند.
بعد بررسی کردند که افراد در طول سالهای بعدی زندگی، چه مدت بدون این بیماریها باقی میمانند.
نتیجه نشان داد افرادی که هم تنهایی و هم انزوای اجتماعی را تجربه میکردند، نسبت به کسانی که هیچکدام را نداشتند، سالهای سالم کمتری داشتند.
اما یک نکته جالب وجود داشت:ارتباط با سلامت روان، پررنگتر از بیماریهای جسمی بود.
چرا تنهایی روی سلامت روان اینقدر مهم به نظر میرسد؟
وقتی کسی مدت زیادی احساس کند دیده نمیشود، شنیده نمیشود یا کسی را برای صحبت کردن ندارد، فشار روانی میتواند کمکم تبدیل به بخشی از زندگی روزمرهاش شود.
البته نباید از این پژوهش نتیجه گرفت که «تنهایی مساوی افسردگی» است.
رابطه بین سلامت روان و روابط اجتماعی پیچیده است. حتی ممکن است رابطه برعکس هم باشد؛ یعنی فردی که افسرده یا مضطرب است، کمتر با دیگران ارتباط بگیرد و همین موضوع انزوای او را بیشتر کند.
بنابراین احتمالاً با یک چرخه روبهرو هستیم، نه یک علت ساده و یکطرفه.
کمتر ارتباط گرفتن → احساس تنهایی → حال روانی بدتر → فاصله گرفتن بیشتر از دیگران
و شکستن این چرخه همیشه ساده نیست.
زنان و مردان دقیقاً یک واکنش نشان ندادند
یکی از قسمتهای جالب مطالعه، تفاوت نتایج زنان و مردان بود.
در زنان، تنهایی ارتباط بیشتری با کاهش سالهای بدون اختلالات روانی داشت.
در مردان، انزوای اجتماعی ارتباط پررنگتری نشان داد.
محققان احتمال دادهاند که این تفاوت میتواند تا حدی به نحوه دریافت حمایت اجتماعی مربوط باشد؛ مثلاً نوع رابطهای که فرد برای دریافت حمایت عاطفی یا اجتماعی به آن تکیه میکند.
البته این را نباید تبدیل به یک قانون کلی کرد که «زنان اینطورند و مردان آنطور». اینها الگوهایی هستند که در دادههای همین پژوهش دیده شدهاند.
آدمهای زیادی دوروبرمان هستند، اما چرا باز هم احساس تنهایی میکنیم؟
شاید این قسمت برای زندگی امروز ما از خود عدد «۶ سال» هم مهمتر باشد.
قبلاً وقتی درباره تنهایی حرف میزدیم، معمولاً تصویر یک فرد سالخورده که تنها در خانه زندگی میکند به ذهنمان میآمد.
اما امروز ممکن است یک نفر از صبح تا شب با آدمها در ارتباط باشد و باز هم احساس تنهایی کند.
گروههای کاری، پیامرسانها، شبکههای اجتماعی و صدها مخاطب، لزوماً به معنی داشتن یک رابطه واقعی و امن نیستند.
گاهی فقط یک نفر لازم داریم که بتوانیم بدون اینکه نگران قضاوت شدن باشیم، به او بگوییم:
«امروز اصلاً حالم خوب نیست.» یا:«یه اتفاق خوب برام افتاده، میخوام به تو بگم.»
همین ارتباطهای ساده، بخشی از چیزی هستند که در زندگی روزمره ممکن است کمرنگ شوند.
سبک زندگی سالم کافی است؟
پژوهشگران در این مطالعه به سبک زندگی هم توجه کردند؛ عواملی مثل فعالیت بدنی، تغذیه، خواب و سیگار کشیدن.افرادی که سبک زندگی سالمتری داشتند، بهطور کلی سالهای بیشتری را بدون بیماری تجربه کردند.
اما یک نکته مهم وجود داشت: سبک زندگی سالم با کاهش فاصله سالهای سالم مرتبط با انزوای اجتماعی همراه بود، اما برای احساس تنهایی چنین اثری به شکل معنادار دیده نشد.
یعنی اگر کسی تنهاست، نمیتوان مسئله را فقط با توصیههایی مثل «بیشتر ورزش کن» یا «غذای سالم بخور» حل کرد.این توصیهها مهماند، اما جای رابطه انسانی را نمیگیرند.
از کجا بفهمیم فقط کمی خلوت میخواهیم یا واقعاً منزوی شدهایم؟
همه ما گاهی دلمان میخواهد تلفن را کنار بگذاریم، کسی را نبینیم و چند ساعت یا چند روز برای خودمان باشیم.
این اتفاق لزوماً بد نیست.
اما اگر برای مدت طولانی:
- دیگر حوصله دیدن آدمهایی را که قبلاً دوستشان داشتیم نداریم؛
- تقریباً هیچکس را برای حرف زدن نداریم؛
- اتفاقهای مهم زندگیمان را با کسی به اشتراک نمیگذاریم؛
- در جمع هستیم ولی احساس میکنیم به هیچکس وصل نیستیم؛
- مدام ارتباط با دیگران را به «بعداً» موکول میکنیم؛
- یا احساس میکنیم هیچکس واقعاً ما را نمیفهمد،
شاید بهتر باشد کمی جدیتر به کیفیت روابطمان نگاه کنیم.نه از سر ترس؛ از سر مراقبت از خودمان.
قرار نیست صدتا دوست پیدا کنیم
گاهی فکر میکنیم برای فرار از تنهایی باید زندگی اجتماعی خیلی شلوغی داشته باشیم.در حالی که لزوماً اینطور نیست.ممکن است دو دوست نزدیک، یک رابطه خوب با همسر، ارتباط صمیمی با خواهر یا برادر یا حتی یک جمع کوچک با آدمهایی که علایق مشترک دارند، برای یک نفر کافی باشد.
مهم تعداد آدمها نیست.مهم این است که احساس کنیم جایی برای تعلق داشتن داریم. گاهی یک تماس دهدقیقهای با یک دوست قدیمی، یک پیادهروی دونفره، شام خوردن بدون گوشی با خانواده یا حتی شروع یک کلاس و فعالیت گروهی میتواند قدم کوچکی برای برگشتن به ارتباط باشد.
یک نکته مهم قبل از اینکه از این پژوهش بترسیم
این مطالعه از نوع مشاهدهای است. یعنی پژوهشگران رابطه بین تنهایی، انزوای اجتماعی و سالهای بدون بیماری را بررسی کردهاند؛ اما نمیتوانند بگویند تنهایی بهتنهایی و به شکل مستقیم باعث بیماری یا کاهش سالهای سالم زندگی شده است.
عوامل دیگری مثل وضعیت اقتصادی، سبک زندگی، شرایط خانوادگی، سلامت قبلی و عوامل اجتماعی هم میتوانند در این رابطه نقش داشته باشند.
بنابراین بهتر است عدد «۶ سال» را بهعنوان یک هشدار درباره اهمیت ارتباط اجتماعی ببینیم، نه یک پیشبینی برای طول عمر خودمان.
شاید یک سؤال ساده مهمتر از همه این اعداد باشد
ما معمولاً وقتی میخواهیم از سلامتیمان مراقبت کنیم، به غذا، ورزش، خواب، وزن و آزمایشهای پزشکی فکر میکنیم.
همه اینها مهماند.اما شاید یک سؤال دیگر هم باید به این فهرست اضافه کنیم:«من با چه کسی میتوانم واقعاً خودم باشم؟»
اگر جوابش یک نفر است، قدرش را بدانیم.اگر مدتی است جواب مشخصی نداریم، شاید لازم نباشد منتظر بمانیم تا یک نفر خودش وارد زندگیمان شود.
گاهی میشود از یک پیام ساده شروع کرد:«خیلی وقته حرف نزدیم. دلم خواست حالت رو بپرسم.»
شاید همین یک پیام، از چیزی که فکر میکنیم مهمتر باشد.