آنفولانزا در نوزادان و کودکان/ علائم، درمان و نشانههای خطر
یک روز کودک شما سرحال است و بازی میکند، اما روز بعد ناگهان با تب، بیحالی، سرفه و بیاشتهایی از خواب بیدار میشود. ممکن است ابتدا تصور کنید سرما خورده است؛ اما شروع ناگهانی علائم و خستگی شدید میتواند نشانه آنفولانزا باشد. تشخیص این دو بیماری فقط بر اساس علائم همیشه امکانپذیر نیست، اما شناخت تفاوتهای احتمالی آنها به والدین کمک میکند بهموقع اقدام کنند.
آنفولانزا یک عفونت ویروسی دستگاه تنفسی است که میتواند در کودکان، بهویژه نوزادان و خردسالان، عوارض جدی ایجاد کند. برخلاف سرماخوردگی معمولی، آنفولانزا ممکن است با تب ناگهانی، درد بدن و ضعف قابلتوجه همراه باشد. البته همه کودکان مبتلا تب نمیکنند و شدت بیماری نیز در افراد مختلف متفاوت است.
علائم آنفولانزا در نوزادان و کودکان چیست؟
علائم آنفولانزا معمولاً نسبتاً ناگهانی شروع میشوند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- تب یا احساس تب و لرز
- سرفه و گلودرد
- آبریزش یا گرفتگی بینی
- سردرد، درد عضلانی و خستگی شدید
- کاهش اشتها و بیحالی
- استفراغ یا اسهال در برخی کودکان
در نوزادان، نشانهها ممکن است کمتر اختصاصی باشند. برای مثال، کودک ممکن است بیشتر گریه کند، شیر کمتری بخورد یا بیش از حد معمول خوابآلود باشد. به همین دلیل، توجه به تغییر رفتار، تنفس و میزان شیر خوردن اهمیت زیادی دارد.
تفاوت سرماخوردگی و آنفولانزا در کودکان چیست؟
سرماخوردگی معمولاً با آبریزش بینی، عطسه و گرفتگی بینی همراه است و شروع آن ممکن است تدریجی باشد. آنفولانزا بیشتر با شروع ناگهانی، تب، درد بدن و خستگی شدید شناخته میشود؛ بااینحال، این تفاوتها قطعی نیستند. علائم ویروسهای دیگری مانند کووید نیز ممکن است مشابه باشند و در صورت نیاز، پزشک آزمایش را توصیه میکند.
بنابراین، اگر کودک تب دارد یا بیحال است، صرفاً بر اساس شدت علائم یا ظاهر ترشحات بینی نمیتوان تشخیص قطعی داد. سن کودک، بیماریهای زمینهای، وضعیت تنفس و میزان دریافت مایعات در تصمیمگیری اهمیت دارند.
چگونه از ابتلای کودک به آنفولانزا پیشگیری کنیم؟
۱. واکسیناسیون سالانه را جدی بگیرید
واکسن سالانه آنفولانزا مهمترین اقدام برای کاهش خطر ابتلا و عوارض بیماری است. توصیههای مراکز سلامت معمولاً واکسیناسیون سالانه را برای افراد ششماهه و بزرگتر مطرح میکنند؛ بااینحال، برنامه و شرایط دریافت واکسن باید بر اساس راهنماییهای کشور محل زندگی و نظر پزشک بررسی شود. واکسن تضمین نمیکند که کودک بیمار نشود، اما میتواند از بیماری شدید و برخی عوارض پیشگیری کند.
برای نوزادان زیر شش ماه که هنوز امکان دریافت واکسن آنفولانزا را ندارند، واکسیناسیون افراد واجد شرایط خانواده و مراقبان، رعایت بهداشت دستها و دوری از افراد بیمار اهمیت بیشتری دارد.
۲. تماس با افراد بیمار را کاهش دهید
اگر یکی از اعضای خانواده علائم آنفولانزا دارد، تماس نزدیک با نوزاد را کاهش دهید، دستها را مرتب بشویید و هنگام سرفه یا عطسه بهداشت تنفسی را رعایت کنید. در صورت بیماری کودک، بهتر است تا زمانی که وضعیت او رو به بهبود است و تب بدون استفاده از داروی تببر دستکم ۲۴ ساعت قطع شده، در خانه بماند؛ توصیههای محلی ممکن است جزئیات بیشتری داشته باشند.
۳. محیط سالمی فراهم کنید
تهویه مناسب، تمیز کردن سطوح پرتماس و پرهیز از قرار گرفتن کودک در معرض دود سیگار به کاهش خطر انتقال یا تحریک دستگاه تنفسی کمک میکند. خواب کافی و تغذیه مناسب نیز برای سلامت عمومی مهماند، اما هیچ خوراکی یا مکملی بهتنهایی نمیتواند از ابتلا به آنفولانزا جلوگیری کند.
درمان آنفولانزا در نوزادان و کودکان چگونه است؟
درمان به سن کودک، شدت بیماری و عوامل خطر بستگی دارد. برخی کودکان با مراقبت حمایتی بهبود پیدا میکنند، اما در گروههای پرخطر ممکن است درمان ضدویروسی ضروری باشد.
۱. داروهای ضدویروس چه زمانی استفاده میشوند؟
داروهای ضدویروسی مخصوص آنفولانزا با آنتیبیوتیکها متفاوتاند و باید با تجویز پزشک مصرف شوند. این داروها میتوانند شدت یا مدت بیماری را کاهش دهند و در بعضی شرایط احتمال عوارض را کمتر کنند. بیشترین فایده معمولاً زمانی حاصل میشود که درمان در ۴۸ ساعت نخست پس از شروع علائم آغاز شود؛ بااینحال، در بیماری شدید، بستری شدن یا وجود عوامل خطر، شروع درمان حتی پس از این مدت نیز ممکن است مفید باشد.
کودکان زیر پنج سال، بهویژه زیر دو سال، و کودکانی که بیماریهای مزمن مانند آسم، بیماری قلبی یا دیابت دارند، بیشتر در معرض عوارض آنفولانزا هستند. اگر به آنفولانزا مشکوک هستید و کودک در یکی از این گروهها قرار دارد، هرچه زودتر با پزشک تماس بگیرید. در موارد پرخطر یا شدید، ممکن است پزشک بدون انتظار برای نتیجه آزمایش، درمان را آغاز کند.
۲. مراقبت خانگی را با توجه به وضعیت کودک انجام دهید
استراحت، ادامه شیردهی و تأمین مایعات متناسب با سن کودک اهمیت دارند. اگر گرفتگی بینی مانع شیر خوردن میشود، میتوان از قطره سالین و پاکسازی ملایم بینی کمک گرفت.
برای کاهش تب یا درد، داروی مناسب باید با توجه به سن، وزن و وضعیت پزشکی کودک انتخاب شود. به نوزاد یا کودک داروی بزرگسالان ندهید و از مصرف خودسرانه داروهای ترکیبی سرماخوردگی پرهیز کنید. به کودکان و نوجوانان مبتلا به بیماری ویروسی مانند آنفولانزا، آسپرین ندهید، مگر اینکه متخصص بهطور مشخص دستور داده باشد؛ مصرف آن با خطر سندرم ری در ارتباط است.
۳. آنتیبیوتیک درمان آنفولانزا نیست
آنفولانزا ویروسی است و آنتیبیوتیکها روی ویروس آن اثری ندارند. تنها در صورت تشخیص یا احتمال بالای عفونت باکتریایی همراه، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند. بنابراین، مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک نهتنها بیماری را درمان نمیکند، بلکه میتواند عوارضی مانند اسهال، حساسیت دارویی و مقاومت میکروبی ایجاد کند.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده هر یک از نشانههای زیر، منتظر نمانید:
- تنفس دشوار یا سریع، فرورفتن قفسه سینه هنگام تنفس یا کبودی لبها
- کمآبی، کاهش چشمگیر ادرار، خشکی دهان یا ناتوانی در نوشیدن
- بیحالی شدید، پاسخ ندادن معمول به صدا و تماس یا دشواری در بیدار کردن کودک
- تشنج یا درد شدید قفسه سینه
- تب در نوزاد زیر سه ماه، بهویژه دمای ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر
- بهبود اولیه و سپس بازگشت تب یا تشدید سرفه و سایر علائم
این نشانهها میتوانند بیانگر عوارض جدی باشند و به ارزیابی فوری نیاز دارند. اگر کودک مشکل تنفسی شدید، کبودی یا کاهش سطح هوشیاری دارد، با اورژانس تماس بگیرید.
جمعبندی
آنفولانزا با سرماخوردگی تفاوت دارد و ممکن است در نوزادان و کودکان خردسال به عوارض جدی منجر شود. واکسیناسیون سالانه در سنین واجد شرایط، رعایت بهداشت و کاهش تماس با افراد بیمار از اقدامات مهم پیشگیرانهاند. در صورت ابتلا، مراقبت حمایتی و ارزیابی بهموقع اهمیت دارد و بعضی کودکان، بهویژه گروههای پرخطر، ممکن است به داروی ضدویروسی نیاز داشته باشند. تشخیص و درمان دارویی باید با نظر پزشک انجام شود.
به نظر شما، کدام بخش مراقبت از کودک در فصل آنفولانزا دشوارتر است؛ پیشگیری از ابتلا، تشخیص علائم یا تصمیمگیری درباره زمان مراجعه به پزشک؟ تجربه خود را با دیگر والدین به اشتراک بگذارید.
سوالات متداول
آیا آنفولانزا برای نوزادان خطرناکتر است؟
نوزادان و کودکان زیر دو سال در معرض خطر بیشتری برای عوارض آنفولانزا هستند. تب، کاهش شیر خوردن، بیحالی یا تغییر تنفس در نوزاد باید جدی گرفته شود.
آیا هر کودک مبتلا به آنفولانزا به داروی ضدویروس نیاز دارد؟
خیر. تصمیم به درمان به شدت بیماری، سن، عوامل خطر و ارزیابی پزشک بستگی دارد. درمان در گروههای پرخطر و موارد شدید اهمیت ویژهای دارد.
آیا واکسن آنفولانزا مانع ابتلای کامل میشود؟
خیر، واکسن همیشه از ابتلا جلوگیری نمیکند؛ اما میتواند خطر بیماری شدید و عوارض آن را کاهش دهد. واکسیناسیون سالانه متناسب با سن و توصیههای سلامت انجام میشود.
آیا میتوان برای درمان آنفولانزا به کودک آنتیبیوتیک داد؟
خیر، مگر اینکه پزشک عفونت باکتریایی همراه را تشخیص دهد یا به آن مشکوک باشد. آنتیبیوتیکها ویروس آنفولانزا را از بین نمیبرند.