چرا زنان کمتر از مردان اشتباه محاسباتی دارند؟
سالهاست در ادبیات موفقیت فردی و راهنماهای توسعه فردی در محیط کار، یک گزاره کلیشهای بدون چالش تکرار میشود: «زنان برای پیشرفت باید اعتمادبهنفس بیشتری شبیه به مردان نشان دهند.» این پیشفرض سنتی ادعا میکند علت نابرابری در ارتقای شغلی یا جایگاههای ارشد مدیریتی، کمرویی، احتیاط بیش از حد یا اعتمادبهنفس پایینتر زنان است.
اما آیا سنجش شجاعتِ ظاهری واقعاً با تصمیمگیری عقلانی و مدیریت هوشمندانه یکی است؟ پژوهشی که اخیراً نتایج آن در نشریه معتبر Journal of Political Economy منتشر شده و بازتاب وسیعی در محافل اقتصادی و روانشناختی یافته، زاویه دید کاملاً متفاوتی پیش روی ما میگذارد. یافتههای این پژوهش نشان میدهد زنان نه تنها اعتمادبهنفس کمتری ندارند، بلکه در یک مهارت حیاتی شناختی از مردان پیشی میگیرند: «تنظیم دقیق سطح اطمینان با واقعیت عینی» (Calibration).
جرقه یک پرسش؛ مدیریت ریسک یا نمایش جسارت؟
«دان راس» (Don Ross)، اقتصاددان و یکی از پژوهشگران این مطالعه، توضیح میدهد که ایده اولیه این پژوهش در پاسخ به این ادعای تکراری شکل گرفت که «زنان در تصمیمگیریهای پرریسک اقتصادی و شغلی محتاط یا ناکارآمد هستند».
در اغلب سنجشهای متداول، اعتمادبهنفس صرفاً بر اساس میزان ابراز اطمینان کلامی یا سرعت دستزدن به کارهای پرخطر اندازهگیری میشود. چنین معیاری ذاتاً افرادی را موفقتر نشان میدهد که صدای بلندتر یا جسارت بیمحابایی دارند، بدون آنکه درستیِ فرضیات و دقت تصمیمات آنها ارزیابی شود. تیم پژوهشی تصمیم گرفت این تعریف سنتی را کنار بگذارد و متغیر جدیدی را محور آزمایش قرار دهد: «دقت و صحت محاسبات ذهنی فرد در ارزیابی احتمال برد و باخت خود.»
آزمایشی برای عیارسنجی ادعا در برابر عمل
برای اینکه ادعاها جنبه واقعی پیدا کند و شرکتکنندگان عواقب تصمیمات خود را مستقیماً احساس کنند، محققان آزمایشی استاندارد طراحی کردند که متغیر مالی واقعی در آن دخیل بود:
- شرکتکنندگان (زن و مرد) در یک آزمون استاندارد سنجش هوش و حل مسئله شرکت کردند.
- پیش از مشاهده نتیجه نهایی، به شرکتکنندگان این امکان داده شد تا بر اساس میزان اطمینانی که به درستی پاسخهای خود دارند، روی جوابها شرطبندی مالی کنند.
- سازوکار به این شکل بود که اگر فرد پاسخ درست میداد و مبلغ بالایی شرط میبست، بیشترین سود ممکن را به دست میآورد. اما اگر به پاسخ خود اطمینان نداشت یا دچار شک بود، میتوانست شرط خود را تعدیل کند یا تقسیم نماید تا در صورت اشتباه بودن پاسخ، دچار زیان مالی نشود.
این ساختار نشان میداد برنده نهایی فردی نیست که صرفاً بزرگترین ریسکها را بپذیرد، بلکه سودآوری واقعی به «اعتمادبهنفس منطبق بر حقیقت» پاداش میداد؛ یعنی همسویی کامل میان ادعای درونی و دانش واقعی.
یافتهها؛ تله بیشاعتمادی در برابر عقلانیت واقعبینانه
نتایج نهایی تفاوت معنادار و تکاندهندهای را در نحوه تحلیل ریسک میان دو جنس آشکار کرد:
- مردان و تله اعتمادبهنفس کاذب (Overconfidence): در جریان آزمایش، مردان به کرات دچار بیشبرآوردی از تواناییهای واقعی خود شدند. آنها حتی زمانی که پاسخهای کاملاً نادرستی را ثبت کرده بودند، با اطمینان کاذب روی آنها شرطهای مالی سنگینی بستند. این بیشاعتمادی بیاساس، در طول آزمایش منجر به زیانهای مالی پیدرپی شد.
- زنان و کالیبراسیون دقیق شناختی: در مقابل، زنان ارزیابی فوقالعاده دقیقتر و هوشمندانهتری از حدود دانش و احتمال خطای خود داشتند. زمانی که پاسخها را میدانستند، از فرصت سودآوری بهره میبردند و هر جا اطمینان کافی نداشتند، با کنترل ریسک از سوختن سرمایه جلوگیری میکردند. این خودآگاهی سبب شد عملکرد نهایی زنان در مجموع آزمایشها از مردان بالاتر باشد.
به بیان روانشناختی، زنان در موقعیتهای پرتنش قضاوت سالمتری درباره «آنچه میدانند» و «آنچه نمیدانند» دارند؛ صفتی که مرز باریک میان تدبیر و حماقت است.
پیامدها برای سازمانها؛ از قمار سازمانی تا مدیریت هوشمند
یافتههای این پژوهش نقدی جدی به فرهنگ استخدامی و ارتقای شایستگی در سازمانها وارد میکند. سالهاست که در فرهنگهای شرکتی، جسارت پرخاشگرانه و اظهار اطمینان صددرصدی به تصمیمات به عنوان صفت یک «رهبر مقتدر» شناخته میشود. این در حالی است که چنین رویکردی نوعی قمار روی منابع مالی، نیروی انسانی و آینده یک شرکت به حساب میآید.
تغییر نگرش در معیارهای سازمانی نیازمند بازنگری در دو نقطه کلیدی است:
- جایگزینی دقت با توهم جسارت: در مصاحبهها و فرآیندهای انتصاب، باید توانایی افراد در تحلیل محتاطانه متغیرهای غیرقابل پیشبینی ارزیابی شود، نه صرفاً فن بیان و لفاظیهای اغراقآمیز درباره تضمین موفقیت.
- اصلاح سوگیری علیه زنان: رفتاری که در محیطهای کاری به اشتباه «تردید»، «کمبود جسارت» یا «فقدان اعتمادبهنفس» در زنان نامگذاری میشود، در حقیقت مرحله ضروری پردازش واقعبینانه دادهها برای پرهیز از تصمیمهای فاجعهبار است.
مدیران زن وقتی در ساختاری منطقی قرار گیرند، با اجتناب از اقدامات نسنجیده و قمارگونه، پایداری، ثبات و بهرهوری بلندمدت بسیار ایمنتری برای سازمان خود خلق میکنند.
نتیجهگیری
اعتمادبهنفس اگر از مهارت، دانش و آگاهی جدا شود، چیزی جز «توهم تسلط» نیست. پژوهش اخیر به شکلی شفاف نشان میدهد که زنان در دام این توهم کمتر گرفتار میشوند. به جای اینکه زنان را تشویق کنیم برای شبیه شدن به کلیشههای سنتی بیشاعتمادی پیشه کنند، بهتر است فرهنگهای سازمانی بیاموزند که «شک سازنده» و «ارزیابی سنجیده ریسک»، نشانههای رهبری خردمندانه هستند؛ مهارتی که زنان به اثبات پژوهشها در آن سرآمدند.
هیچ فرقی بین زن و مرد نیست ، خارج از کشور مثلا اروپا برید ، هر شغلی بلااستثنا که مردان دارند زنان هم دارند ، فقط شاید بعضی شغلها بخاطر فیزیک بدن خانمها چون ظریفتر هستن و نتونن انجام بدن ، وگرنه اگر توان فیزیکی داشتن همونم انجام میدادن ، سیاست ، اقتصاد ، نظامی ، اجتماعی ،پزشکی ، هنری ، فرهنگی و.... هم زن هست هم مرد ، درستش هم همینه کنار هم باشند برابری باشه ، ولی مسائل اخلاقیات رعایت میشه یا نمیشه یا باید رعایت بشه یا رعایت نشه ، اون یه بحث دیگست