چاقی در کودکان افزایش یافته است، هشدار جهانی از سوی نهادهای سلامت!
نکات مهم:
- چرا این مسئله مهم است؟
- چرا چاقی در کودکان دارد افزایش پیدا میکند؟
- چه راهکارهایی برای پیشگیری از چاقی در کودکان وجود دارد؟
گزارشهای تازه از UNICEF و WHO نشان میدهد که برای نخستینبار در تاریخ جهانی، «چاقی» جای «کموزنی» را بهعنوان شایعترین شکل سوءتغذیه بین کودکان و نوجوانان گرفته است.
- طبق گزارش ۲۰۲۵ (Child Nutrition Report) یونیسف، اکنون حدود یککودک از هر ۱۰ کودک و نوجوان (۵ تا ۱۹ سال) در سراسر جهان دچار چاقی هستند، رقمی معادل تقریبی ۱۸۸ میلیون کودک و نوجوان.
- بهطور همزمان، سهم کودکانی که دچار کموزنی هستند کاهش یافته است؛ از حدود ۱۳٪ در سال ۲۰۰۰ به ۹.۲٪ در ۲۰۲۵ رسیده است. در مقابل، چاقی از ۳٪ به ۹.۴٪ رسیده است. این یعنی چاقی حالا از بیوزنی پیشی گرفته است.
- بر اساس گزارش تازه (WHO) منطقه اروپا از (دورۀ ۲۰۲۲–۲۰۲۴)، بین کودکان ۷ تا ۹ ساله در کشورهای عضو، ۲۵٪ با وضعیت اضافهوزن (شامل چاقی) و ۱۱٪ با چاقی مواجهاند.
چرا این مسئله مهم است؟
چاقی دوران کودکی و نوجوانی با افزایش خطر ابتلا به بیماریهای مزمن مانند دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و عروقی، فشار خون بالا و انواع سرطانها همراه است. همچنین میتواند سلامتی استخوان، کیفیت خواب، تحرک و حتی سلامت روانی و اجتماعی کودک را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
علاوه بر تهدید سلامت فردی، چاقی کودکان بار اقتصادی و اجتماعی بزرگی بر سیستمهای بهداشت و درمان و جامعه وارد میکند.
چرا چاقی در کودکان دارد افزایش پیدا میکند؟
کارشناسان چند عامل کلیدی را در بروز این روند بهعنوان "محیطهای مستعد چاقی" مطرح میکنند:
- افزایش دسترسی به "غذاهای فرآوریشده، پرکالری، با قند و چربی بالا و کیفیت تغذیه پایین" (اغلب ارزانتر از غذاهای سالم)، که باعث میشود رژیم غذایی سالم برای بسیاری از خانوادهها دشوارتر شود.
- کاهش فعالیت فیزیکی کودکان؛ کمتر بودن زمان بازی یا ورزش در زندگی روزمره و عادات نشستن طولانیمدت (مثل تماشای زیاد تلویزیون یا کار با ابزار دیجیتال).
- عدم آگاهی والدین از وضعیت وزن کودک؛ در گزارش WHO اروپا آمده است که در بسیاری موارد والدین تصور میکنند وزن کودکشان طبیعی است، در حالیکه کودک اضافهوزن دارد.
چه راهکارهایی برای پیشگیری از چاقی در کودکان وجود دارد؟
کارشناسان و سازمانهای بهداشت جهانی پیشنهاد میکنند که برای مهار این بحران باید اقداماتی در سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی انجام شود، که شامل:
- فراهم کردن رژیم غذایی سالم برای کودکان: پرهیز از غذاهای فراوریشده و پرچرب، افزایش مصرف میوه و سبزی، غلات کامل و مواد مغذی یکی از راهکارها است.
- تشویق به تحرک و فعالیت بدنی روزانه: بازی، ورزش، پیادهروی، دوچرخهسواری یا فعالیتهای خارج از خانه به جای سبک زندگی کمتحرک میتواند مفید باشد.
- آگاهی والدین نسبت به وزن و رشد کودکان: بررسی منظم BMI نسبت به سن و قد و مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه در صورت احتمال اضافهوزن کمک کننده است.
- کاهش زمانی که کودکان صرف خوردن تنقلات کمارزش و غذاهای پرکالری میکنند؛ محدود کردن نوشیدنیها و میانوعدههای شیرین و پرچرب مفید است.
- سیاستگذاری عمومی: ضرورت تنظیم مقررات برای دسترسی به غذاهای سالم، اطلاعرسانی عمومی، فراهم کردن فضاهای مناسب برای بازی و ورزش کودکان در مدارس و محلهها.
نتیجهگیری
افزایش چاقی در کودکان و نوجوانان در سراسر جهان، بهویژه در دهههای گذشته، زنگ خطری جدی برای سلامت نسل آینده است. اگر جامعه، والدین و سیاستگذاران بهموقع وارد عمل نشوند، خطر بروز موجی از بیماریهای مزمن، کاهش کیفیت زندگی و هزینههای سنگین درمانی در آینده بسیار واقعی است.
اکنون وقت آن است که با آگاهی، انتخاب درست و اقدام بهموقع، شرایطی فراهم کنیم تا فرزندانمان با سالمترین وضعیت رشد کنند؛ نه در حصار غذاهای سریع و تنقلات بیکیفیت، بلکه با تغذیه مناسب، تحرک کافی و آگاهی درست از معضل میتوان پیشگیری کرد.
