اگر هر روز برای دفع مشکل داری، این مطلب را از دست نده
یبوست به حالتی میگن که دفعات اجابت مزاج کمتر از حد معموله یا دفع مدفوع برامون سخت میشه. این عارضه گوارشیِ شایع که همه ما حداقل یک بار اون رو تجربه کردیم، میتونه دلایل مختلفی داشته باشه؛ از جمله کمآبی بدن، نبود فیبر کافی در رژیم غذایی، استرس و برخی بیماریها. اما خبر خوب اینه که راهکارهای سادهای برای درمان یبوست وجود داره که در این مطلب با اونها آشنا میشیم. همراه ما باشین!
از کجا بفهمیم که تعداد دفعات دفعمون طبیعی هست؟
قبل از این که سراغ راهکارهای درمان یبوست بریم، بهتره به یه سوال مهم جواب بدیم: یه فرد سالم چند بار در روز یا هفته دفع مدفوع داره؟ در جواب این سوال باید بگیم که بر اساس تحقیقات مختلف، حرکت مواد غذایی توی رودهها ممکنه 10 تا 73 ساعت طول بکشه و عواملی مثل سن، جنسیت، تغذیه و میزان فعالیت بدنی روی این روند تاثیر میذارن. بنابراین تعداد دفعات اجابت مزاج، عدد ثابت و مشخصی نداره. ولی اگه کمتر از 3 بار در هفته دفع دارین، احتمالا به یبوست مبتلا هستین و باید به فکر درمان باشین.
برای درمان یبوست از چه راهکارهایی کمک بگیریم؟
اگه یبوست دارین، این راهکارها میتونن حرکات روده شما رو بیشتر و دفع مدفوع رو آسونتر کنن.
مراجعه به پزشک و دریافت دارو
راهکارهای خونگی، به مدیریت و بهبود یبوست کمک میکنن ولی قبل از این که با این راهکارها آشنا بشیم، باید یه نکته مهم رو یادآوری کنیم: مراجعه به پزشک و بررسی دقیق علائم، همیشه بهترین و منطقیترین راهکاره. مخصوصا اگه یبوست مدت زیادی ادامه پیدا کنه و شکل مزمن به خودش بگیره.
لیناکلوتاید (لیناکلاید) یکی از داروهاییه که توسط بسیاری از پزشکان تجویز میشه و به بهبود یبوست و علائم سندروم روده تحریک پذیر یبوستغالب کمک زیادی میکنه. این دارو مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا، اروپا و استرالیاست و با هیچ داروی دیگهای تداخل نداره.
مصرف مکملهای فیبر
اگه یبوست شما به خاطر کمبود فیبر توی رژیم غذایی باشه، مصرف مکملهای فیبر یکی از بهترین راهکارهاییه که پیش روتون دارین. این مکملها حجم مدفوع رو افزایش میدن و به عبور اون از رودهها و خروج از بدن کمک میکنن. چند نمونه از این مکملها عبارتند از:
- کلسیم پلیکربوفیل
- پسیلیوم
- متیلسلولز
نکته مهم: بهتره مصرف مکمل فیبر رو با دوز پایین شروع کنین و بعد کمکم دوز مصرفی رو بالا ببرین. چون مصرف مقادیر بالای فیبر میتونه در بعضی از افراد باعث ایجاد نفخ بشه.
مصرف غذاهای غنی از فیبر
مصرف غذاهای سرشار از فیبر راهکاری ساده، کاربردی و قابلاجرا برای بهبود یبوسته. موارد زیر نمونههایی از غذاهای فیبردار هستن:
- جو دوسر
- نان یا غلات کامل
- پاستای سبوسدار
- میوههایی مثل سیب و موز
- سبزیجاتی مثل بروکلی و هویج
- سبزیجات برگسبز
- برنج قهوهای
- انواع لوبیا و عدس
- نخودفرنگی خشک
- مغزهایی مثل گردو و بادام
از طرف دیگه، بعضی از غذاها هم هستن که یبوست رو تشدید میکنن و بهتره که کمتر مصرف بشن. از جمله مواد مضر برای یبوست میشه به موارد زیر اشاره کرد:
- خوراکیهای کمفیبر مثل چیپس
- گوشت
- غذاهای آماده و منجمد
- فستفود
- غذاهای فرآوریشده مثل هاتداگ یا کالباس
نوشیدن آب کافی
برای این که رودههاتون منظم کار کنن، باید آب کافی مصرف کنین. پس نوشیدن 1.8 لیتر یا همون 7 تا 8 لیوان آب در روز رو فراموش نکنین. البته این مقدار به وزن بدن، جنسیت و حتی باردار و شیرده بودن بستگی داره و میتونه برای افراد مختلف متفاوت باشه.
آب کافی نخوردین و حالا یبوست دارین؟ پس جالبه بدونین که نوشیدن یک لیوان بزرگ آب، میتونه روده رو به حرکت دربیاره و یبوست رو رفع کنه.
مصرف ملینهای محرک
ملینهای محرک، رودهها رو منقبض میکنن، باعث دفعِ راحتتر مدفوع میشن و معمولا 6 تا 12 ساعت طول میکشه تا اثر کنن. برگ سنا، نمونه معروفی از این ملینها هست ولی توصیه ما اینه که پیش از مصرف این ماده، حتما با پزشک مشورت کنین.
طبق توصیه موسسه ملی دیابت و بیماریهای گوارشی و کلیوی، فقط در شرایط زیر سراغ مصرف ملینهای محرک برین:
- زمانی که یبوست شدید دارین و از روشهای دیگه جواب نگرفتین؛
- زمانی که علت اصلی و زمینهای یبوست تشخیص داده شده باشه.
مصرف ملینهای اسموتیک
عملکرد ملینهای اسموتیک، با ملینهای محرک فرق داره. این ملینها به حرکت مایعات در روده بزرگ کمک میکنن و معمولا اثرشون دیرتر از ملینهای محرک دیده میشه. مثلا ممکنه 2 تا 3 روز طول بکشه تا تاثیر ملینهای اسموتیک رو احساس کنین.
یادتون باشه که بهتره برای دریافت این ملینها به پزشک مراجعه کنین و دارو رو طبق دستورالعملهای ایشون مصرف کنین.
استفاده از ملینهای روانکننده
روغنهای معدنی، دستهای از ملینهای روانکننده هستن که روی دیواره روده و سطح مدفوع، لایهای لغزنده ایجاد میکنن. اینطوری مدفوع آب رو حفظ میکنه، راحتتر توی روده حرکت میکنه و آسونتر دفع میشه.
مصرف نرمکنندههای مدفوع
گفتیم که کمآبی بدن یکی از دلایل سفت شدن مدفوع و ابتلا به یبوست هست. نرمکنندههای مدفوع مثل دوکوزات سدیم یا دوکوزات کلسیم، کمک میکنن که مدفوع آب بیشتری از روده جذب کنه و مرطوب بشه. در نتیجه دفع مدفوع خیلی راحتتر انجام میشه.
تنقیه
شیوه انجام تنقیه یا انما به این صورته: یه مایع مخصوص، از طریق مقعد وارد رکتوم (بخش انتهایی روده بزرگ) میشه و اونقدر مدفوع رو نرم میکنه که دفع بهراحتی صورت بگیره. برای انجام تنقیه معمولا از سدیم فسفات یا محلول صابونی استفاده میشه.
استفاده از شیاف
شیافهای مقعدی که در بخش انتهایی روده بزرگ قرار داده میشن، مدفوع رو نرم میکنن، باعث حرکت روده میشن و کاری میکنن که دفع آسونتر انجام بشه. گلیسیرین و بیزاکودیل شیافهای معروفی هستن که میتونن برای درمان یبوست موثر باشن.
استفاده از سرویس بهداشتی ایرانی
میدونستین که دفع مدفوع در سرویس بهداشتی ایرانی خیلی راحتتر از سرویس بهداشتی فرنگی انجام میشه؟ چون موقع نشستن در دستشویی ایرانی، بدن در حالت چمباتمه قرار میگیره و تخلیه روده در این حالت خیلی راحتتره.
اما در توالت فرنگی دقیقا عکس این موضوع اتفاق میافته: بدن در حالت نشسته قرار میگیره و طبیعیه که توی چنین حالتی دفع سختتر بشه.
ورزش کردن
ورزشهای سبک مثل پیادهروی یا یوگا، جریان خون توی شکم رو بیشتر میکنن و همین موضوع باعث میشه که رودهها حرکتکنن و دفع راحتتر انجام بشه.
ماساژ شکمی
ماساژ شکمی، حرکات رودهها رو تحریک میکنه و روشی برای بهبود یبوست هست. این راهکار، مفید و کاربردیه؛ مخصوصا برای کسایی که به خاطر حرکت ضعیف مدفوع در روده به یبوست مبتلا شدن. یه تحقیق در سال 2021 هم نشون داده که دستگاههای ماساژ شکمی خودکار، میتونن زمان عبور مدفوع از روده رو در افراد مبتلا به یبوست مزمن کمتر کنن.
نکاتی در مورد تغییر سبک زندگی برای بهبود یبوست
ایجاد برخی تغییرات در سبک زندگی، میتونه به مدیریت یبوست کنه و باعث بشه رودههای شما به صورت منظم کار کنن. اگه شما هم به دنبال راهکارهای کاربردی برای بهبود و مدیریت یبوست هستین، حتما موارد زیر رو به عادات روزانهتون تبدیل کنین:
- مواد غذایی سرشار از فیبر رو به رژیم غذاییتون اضافه کنید. مقدار فیبر موردنیاز بدن به سن بستگی داره و میتونه بین 22 تا 34 گرم در روز متغیر باشه. پس بهتره که در این خصوص با یه متخصص تغذیه مشورت کنین؛
- در صورت امکان، بیشتر روزهای هفته ورزش کنین؛
- هر روز مقدار زیادی آب بنوشین؛
- استرستون رو مدیریت کنین؛
- از نگه داشتن مدفوع خودداری کنین و سعی کنین که هر روز در ساعت مشخصی به دستشویی برین.
نتیجهگیری
اگه کمتر از سه بار در هفته اجابت مزاج داشته باشین یا دفع مدفوع خیلی براتون سخت باشه، احتمالا به یبوست مبتلا هستین. برای مدیریت این عارضه گوارشی میتونین سراغ راهکارهای خونگی برین یا طبق نظر پزشک دارو مصرف کنین. در این مطلب با این راهکارهای خونگی و یکی از موثرترین داروها برای درمان یبوست آشنا شدیم.
منبع: healthline
