بعد از عمل لازک چشم چند روز باید استراحت کرد؟

عمل لازک یکی از روش‌های پرطرفدار اصلاح عیوب انکساری چشم است که بسیاری از افراد برای خلاص شدن از عینک یا لنز آن را انتخاب می‌کنند. البته پیش از انجام این جراحی، افراد معمولاً سؤالاتی درباره هزینه عمل لازک، دوران نقاهت، و مراقبت‌های پس از آن دارند. برخلاف تصور برخی، لازک یک عمل ساده نیست که با خروج از کلینیک همه چیز تمام شده باشد. دوران نقاهت بعد از لازک بسیار تعیین‌کننده است و تأثیر مستقیمی بر نتیجه نهایی عمل دارد.

لازک چیست و چرا به استراحت نیاز دارد؟

عمل لازک (LASEK) نوعی از جراحی انکساری چشم است که در آن لایه سطحی قرنیه (اپی‌تلیوم) به‌صورت موقتی کنار زده شده و با لیزر شکل قرنیه اصلاح می‌شود. برخلاف لیزیک که یک فلپ در قرنیه ایجاد می‌کند، در لازک این فلپ بسیار نازک است یا اصلاً ایجاد نمی‌شود؛ همین موضوع باعث می‌شود بهبود سطحی قرنیه زمان‌بر باشد.

استراحت کافی بعد از لازک نه تنها به ترمیم بافت کمک می‌کند، بلکه از بروز عفونت، التهاب و تاری دید جلوگیری می‌نماید.

بازه‌های زمانی نقاهت بعد از عمل لازک؛ چه کارهایی مجاز است و چه کارهایی ممنوع؟

پس از انجام عمل لازک، هر مرحله از دوران بهبودی نیازمند رعایت محدودیت‌ها و الزامات خاصی است. در ادامه، به‌صورت مرحله‌به‌مرحله توضیح داده‌ایم که در هر بازه زمانی، چه فعالیت‌هایی مجاز است، چه کارهایی باید اجتناب شود، و چه نکاتی باید رعایت کنید تا بهترین نتیجه را از عمل بگیرید:

۲۴ تا ۴۸ ساعت اول؛ دوره استراحت مطلق

در دو روز ابتدایی، مهم‌ترین اولویت شما استراحت کامل است. قرنیه شما به تازگی با لیزر اصلاح شده و در حال ترمیم است.

فعالیت‌های مجاز:

• خواب کافی
• مصرف مرتب قطره‌های تجویز شده
• استراحت در محیطی آرام و تاریک
• استفاده از محافظ چشم هنگام خواب

فعالیت‌های ممنوع:

• مطالعه حتی کوتاه‌مدت
• استفاده از موبایل یا کامپیوتر
• تماشای تلویزیون
• رانندگی
• آشپزی
• خم شدن یا بلند کردن وسایل سنگین
• شستن صورت یا تماس مستقیم آب با چشم‌ها

نکته کلیدی: تاری دید، سوزش، اشک‌ریزش و حساسیت به نور در این بازه کاملاً طبیعی است. از نور شدید، صفحه‌نمایش و آلودگی محیطی به‌شدت دوری کنید.

روز سوم تا هفتم؛ آغاز بازگشت تدریجی به زندگی روزمره

در این مرحله، با کاهش درد و بهبود جزئی دید، می‌توانید برخی فعالیت‌های سبک را از سر بگیرید، اما همچنان باید احتیاط کامل داشته باشید.

فعالیت‌های مجاز:

• پیاده‌روی ملایم در فضای باز (با عینک آفتابی)
• تماشای محدود تلویزیون یا موبایل (به‌صورت کوتاه‌مدت)
• گوش دادن به موسیقی یا پادکست برای گذراندن زمان استراحت

فعالیت‌های ممنوع:

• کار با کامپیوتر یا مطالعه طولانی
• رانندگی
• آرایش چشم
• شنا و تماس با آب آلوده
• ورزش‌های سنگین یا تماسی

نکته کلیدی: بازگشت تدریجی به فعالیت‌های ساده روزمره بلامانع است، اما به چشم فشار وارد نکنید و همچنان از قطره‌ها و عینک آفتابی استفاده نمایید.

هفته دوم تا چهارم؛ بازگشت نسبی به کار و فعالیت

در این بازه، بسیاری از بیماران قادرند به کارهای روزمره خود بازگردند، اما باید همچنان از برخی محیط‌ها و فعالیت‌ها اجتناب کنند.

فعالیت‌های مجاز:

• بازگشت به کار دفتری (در صورت نداشتن تماس طولانی با صفحه‌نمایش)
• رانندگی، اگر دیدتان وضوح کافی پیدا کرده
• ورزش‌های سبک مانند یوگا یا دوچرخه‌سواری آرام
• پیاده‌روی روزانه با محافظت کامل از چشم‌ها

فعالیت‌های ممنوع:

• رفتن به استخر یا سونا
• آرایش دائم یا نیمه‌دائم چشم‌ها (مانند میکروپیگمنتیشن)
• ورزش‌های برخوردی (فوتبال، والیبال، رزمی)
• قرار گرفتن در محیط‌های پر گرد و غبار یا صنعتی

نکته کلیدی: دید شما در حال بهبود قابل‌توجه است اما هنوز به پایداری نرسیده. مصرف قطره‌ها را طبق دستور ادامه دهید و در صورت هرگونه تغییر دید یا احساس ناراحتی با پزشک تماس بگیرید.

ماه اول تا سوم؛ تثبیت بینایی و افزایش دامنه فعالیت

در این بازه زمانی، بینایی شما معمولاً به ثبات می‌رسد و می‌توانید اکثر فعالیت‌های روزمره را بدون مشکل انجام دهید.

فعالیت‌های مجاز:

• ورزش‌های متوسط مانند ایروبیک، دویدن سبک یا بدنسازی ملایم
• بازگشت کامل به کارهای روزمره و اجتماعی
• استفاده از وسایل دیجیتال با رعایت زمان‌بندی و نور مناسب
• سفر با هواپیما، رانندگی در شب، شرکت در جلسات یا کلاس‌ها

فعالیت‌های ممنوع:

• غواصی در عمق یا دریا
• ورزش‌های بسیار سنگین یا با احتمال برخورد به چشم
  (مانند بوکس یا راگبی؛ مگر با نظر پزشک)

نکته کلیدی: در این مرحله باید با پزشک خود در ارتباط باشید تا وضعیت تثبیت بینایی شما را تأیید کند. همچنین استفاده از عینک آفتابی را حتی در روزهای ابری فراموش نکنید.

پس از ۳ ماه؛ بازگشت کامل به روال طبیعی

اگر تمام مراحل قبل را به‌خوبی پشت سر گذاشته باشید، اکنون زمان آن رسیده که به زندگی عادی خود بازگردید و از نتیجه عمل لازک لذت ببرید.

فعالیت‌های مجاز:
تمامی فعالیت‌های فیزیکی، اجتماعی، ورزشی و شخصی—بدون محدودیت
(البته با تأیید نهایی چشم‌پزشک)

نکته کلیدی: نتایج نهایی عمل لازک در این بازه مشخص می‌شود. اگر هرگونه احساس تاری، خشکی شدید یا درد دارید، بررسی تخصصی مجدد توصیه می‌شود.

نکات کلیدی مراقبت بعد از عمل لازک

رعایت دقیق مراقبت‌های پس از عمل لازک نقش بسیار مهمی در موفقیت جراحی، تسریع بهبود بینایی و جلوگیری از عوارض احتمالی دارد. در ادامه مهم‌ترین نکاتی که باید در دوران نقاهت رعایت شوند را با توضیحاتی کامل مرور می‌کنیم:

مصرف مرتب قطره‌های چشمی طبق نسخه پزشک

بعد از لازک، چشم شما به دلیل التهاب و تماس با اشعه لیزر به درمان دارویی نیاز دارد. قطره‌های تجویز شده معمولاً شامل:

• قطره آنتی‌بیوتیک: برای جلوگیری از عفونت
• قطره استروئیدی: برای کنترل التهاب
• اشک مصنوعی: برای حفظ رطوبت چشم و جلوگیری از خشکی
  این قطره‌ها باید دقیقاً طبق دستور پزشک استفاده شوند، نه کمتر و نه بیشتر. عدم مصرف صحیح قطره‌ها ممکن است روند ترمیم قرنیه را مختل کند.

استفاده از عینک آفتابی استاندارد در فضای باز تا چند ماه

پس از لازک، چشم‌ها نسبت به نور و اشعه ماوراءبنفش (UV) بسیار حساس‌تر می‌شوند. استفاده از عینک آفتابی با فیلتر UV نه‌تنها از تحریک چشم جلوگیری می‌کند بلکه مانع آسیب‌دیدگی قرنیه در حال ترمیم می‌شود. توصیه می‌شود حداقل تا ۳ ماه بعد از عمل، در هر بار خروج از منزل، عینک آفتابی با کیفیت و ترجیحاً پوشش‌دهنده کامل استفاده شود.

اجتناب از شستن کامل صورت یا استحمام به نحوی که آب وارد چشم شود تا روز پنجم

در چند روز اول پس از جراحی، ورود آب به چشم می‌تواند باعث عفونت یا تحریک شود. حتی آب لوله‌کشی که از نظر ما تمیز به نظر می‌رسد، حاوی باکتری یا مواد معدنی است که برای قرنیه آسیب‌پذیر مضر هستند.
توصیه می‌شود:

• صورت خود را با دستمال مرطوب تمیز کنید
• از دوش گرفتن با جریان مستقیم آب روی صورت خودداری کنید
• اگر استحمام ضروری است، از محافظ چشم استفاده کنید

خوابیدن در محیط تمیز، به پشت و بدون فشار به چشم

حالت خواب در هفته اول پس از لازک بسیار مهم است. خوابیدن به پهلو یا روی شکم می‌تواند فشار ناخودآگاه به چشم وارد کند یا موجب برخورد بالش با چشم شود. بهترین حالت، خوابیدن به پشت با قرار دادن بالش اضافه زیر سر است.
همچنین محیط خواب باید کاملاً تمیز باشد تا از تماس ذرات گرد و غبار یا پرز با چشم جلوگیری شود.

به هیچ عنوان چشم‌ها را مالش ندهید حتی در صورت خارش یا خشکی

یکی از بزرگ‌ترین خطرات پس از عمل لازک، مالش چشم در روزهای ابتدایی است. این کار می‌تواند به ساختار قرنیه آسیب وارد کند، باعث جابجایی سلول‌های در حال ترمیم شود و در مواردی موجب تاری یا عفونت شود.
در صورت خارش، بهتر است:

• از اشک مصنوعی استفاده کنید
• با آرامش پلک‌ها را ببندید و چند بار آهسته پلک بزنید
• به پزشک اطلاع دهید اگر خارش ادامه‌دار بود

حضور در محیط بدون گردوغبار و دوری از دود و مواد تحریک‌کننده

قرنیه در حال ترمیم، به شدت در برابر آلودگی محیطی آسیب‌پذیر است. برای همین باید از:

• حضور در محیط‌های دارای گردوخاک، مواد شیمیایی یا دود سیگار
• نزدیک شدن به اجاق گاز، بخار مواد شوینده یا محل‌های صنعتی
  پرهیز شود.

ورزش بعد از لازک

ورزش یکی از مواردی است که باید با احتیاط و مرحله‌به‌مرحله پس از عمل به آن برگشت. انجام فعالیت بدنی بدون در نظر گرفتن وضعیت بهبودی می‌تواند باعث فشار به چشم، افزایش خشکی یا حتی آسیب به قرنیه شود.

رانندگی بعد از لازک

رانندگی فعالیتی است که نیاز به دید شفاف، تمرکز و هماهنگی دارد. در روزهای ابتدایی بعد از عمل لازک، بینایی هنوز در حال تثبیت است و ممکن است تاری یا حساسیت به نور داشته باشید. به همین دلیل نباید عجله کنید.

راهنمای بازگشت به رانندگی:

• روزهای اول تا چهارم: به‌هیچ‌وجه رانندگی نکنید. دید ناپایدار و حساسیت به نور وجود دارد.
• روز پنجم تا هفتم: اگر دیدتان به‌حد کافی شفاف شده و پزشک تأیید کرده، رانندگی در روزهای آفتابی مجاز است.
• بعد از هفته اول: در صورت عدم وجود تاری و حساسیت، رانندگی شبانه نیز قابل انجام است، البته ترجیحاً با همراه.

آشپزی بعد از لازک

شاید به نظر برسد آشپزی فعالیتی سبک و بی‌خطر است، اما بخار غذا، روغن داغ و تماس دست با صورت همگی می‌توانند ریسک‌زا باشند.

نکاتی برای بازگشت ایمن به آشپزی:

• بهداشت دست‌ها: پیش از هر بار تماس با مواد غذایی یا صورت، دست‌ها را کاملاً بشویید تا آلودگی به چشم نرسد.
• دوری از بخار و دود: تا یک هفته از پخت غذاهای پر بخار یا سرخ‌کردنی پرهیز کنید. بخار ممکن است باعث تحریک چشم شود.
• عدم مالش چشم: هنگام آشپزی ممکن است ناخودآگاه به دلیل تعریق یا تماس با مواد، چشم‌ها را لمس کنید. با قرار دادن دستمال یا هدبند، از تماس دست با چشم جلوگیری کنید.
• استفاده از عینک آشپزی: اگر بخار زیاد تولید می‌شود (مثلاً هنگام پخت خورشت یا آبگوشت)، استفاده از یک عینک ساده شفاف می‌تواند مانع رسیدن بخار به چشم شود.
• اجتناب از خرد کردن پیاز یا فلفل: تا هفته دوم از خرد کردن مواد تند یا تحریک‌کننده چشم اجتناب کنید.