جشن نوسره چیست؟
جشن نوسره، روز گرامیداشت سبز شدن زمین
جشن نوسره چیه؟ اگه به تاریخ ایران باستان علاقه داری، حتماً تا الان با خیلی از جشنهای ایرانیها در دوران کهن آشنایی پیدا کردی. یکی از این جشنها جشن نوسره هست که توی زمستون برگزار میشده. ایرانیان باستان هر سال 35امین روز زمستون رو به جشن و پایکوبی میپرداختن. در واقع تو روز 5 بهمن ماه مردم کنار آتیش جمع میشدن و با انجام مراسمهایی مثل دعاخوانی، پایکوبی و شادی روز نوسره رو جشن میگرفتن. نوسره ضمن اینکه یه جشن بزرگ برای قدردانی از سبزکنندگان زمین و خوشحالی از سبز شدن زمین بود، یه جشن مقدماتی برای برگزاری جشن بزرگتر سده هم محسوب میشد. جشن سده 5 روز بعد از جشن نو سره، یعنی توی 10 بهمن برگزار میشده.
فلسفه جشن باستانی نوسره
معنی کلمه نوسره میتونه تا حدود زیادی فلسفه اصلی جشن گرفتن این روز رو نشون بده. واژه نوسره از دو واژه نو به معنی تازه و سره به معنی پاک و خالص تشکیل شده. در واقع میتونیم بگیم نوسره به معنای تجدید پاکی و طراوت یا آغاز یه دوره جدید از زندگیه. تا حدودی میشه گفت ایرانیهای باستان 5 بهمن رو روز آغاز مجدد سرسبزی زمین میدونستن. به عبارتی اونا معتقد بودن از این روز تا بهار دوباره زمین قرار سرسبز و پرطراوت بشه.
البته این فقط یه روی داستانه. توی ایران باستان برخی از جشنا به عنوان پیش درآمد یه جشن بزرگتر برگزار میشدن. جشن نوسره یکی از همین جشنا محسوب میشه. اگرچه توی این جشن مردم، بزرگان دینی و مسئولان دربار دور هم جمع میشدن و باشکوه زیاد به پایکوبی میپرداختن، اما این جشن مقدمهای برای ایجاد آمادگی جهت برگزاری جشن سده محسوب میشده. جشن سده 5 روز بعد از جشن نوسره یعنی توی 10 بهمن ماه بوده که یه جشن خیلی مهم و خاص به شمار میرفته.
آداب و رسوم جشن نوسره
همونطور که متوجه شدید، 5 بهمن ماه مردم ایران باستان برای تکریم سبز شدن مجدد زمین و ضمناً چیره شدن به نیروی اهریمنی و رسیدن به روان شاد و سالم جشن میگرفتن. توی این جشن انواع مراسمات مثل دعاخوانی، رقص، آتیش روشن کردن و بسیاری از موارد دیگه انجام میشده تا خستگی فکری و جسمی از تن و روح مردم خارج بشه. اما یکسری از آداب و رسوم توی این روز از زمستون بسیار خاص بوده که میشه گفت تقریبا همه مردم انجامش میدادن. از مهمترین آداب و رسوم پنجم بهمن ماه میشه به موارد زیر اشاره کنیم:
- دعا و نیایش: یکی از مهمترین مراسمات این روز دعا و نیایش بود. مردم برای سلامتی، شادی و برکت در سال جدید دعا میکردن. جالب اینکه در این مراسمات تمام ادیان مثل مسیحی، یهودی، زرتشتی، شیعه یا سنی دور هم جمع میشدن و با همدیگه دعا میکردن.
- روشن کردن آتیش: اگه دقت کرده باشین، روشن کردن آتیش توی خیلی از جشنای ما ایرانیها نقش پررنگی داره. در واقع توی ایران باستان از آتیش به عنوان یک نماد استفاده میشده. اجداد ما اعتقاد داشتن آتیش میتونه نیروهای اهریمنی و منفی رو از بین ببره. به خاطر همین توی جشن سره هم آتیش روشن میکردن.
- رقص و پایکوبی: شادترین بخش مراسم روز 5 بهمن توی ایران باستان رقص و پایکوبی بود. توی دورهمیهای خانوادگی مردم با نواختن موسیقی، رقص، پایکوبی، آوازخونی و خیلی کارای دیگه سعی میکردن این روز بهشون تا جای ممکن خوش بگذره.
- پاکسازی و تطهیر: جالبه بدونین یکی دیگه از رسوم خاص روز نوسره نظافت و پاکسازی محل زندگی بود. معمولا افراد مخصوصا خانما سعی میکردن توی این روز خونشون رو تمیز کنن و کلی وقت به نظافت منزل اختصاص میدادن.
جشن سنتی نوسره در تقویم امروز ایران
با خوندن تاریخچه ایران باستان میشه متوجه شد ایرانیها مردمانی شاد و اجتماعی بودن که همیشه با برگزاری جشن و سرور سعی میکردن دور هم جمع بشن. اما متاسفانه بسیاری از جشنهای ایرانی در تقویم امروز کشور ما جایی ندارن. جشن باستانی نوسره تنها یکی از این جشنهاست که توسط خیلی از ماها به دست فراموشی سپرده شده. جشنی که توسط نیاکان ما هر سال به بهترین نحو ممکن برگزار میشده. با این حال هنوز هم برخی از مردم وطن دوست ما توی شهرهایی مثل شیراز یا حتی توی خارج از کشور 5 بهمن ماه رو جشن میگیرن. امیدوارم ما هم این جشن ها رو بشناسیم و اونا رو مثل اجدادمون گرامی بداریم.
