آیا تا به حال چیزی در مورد بیماری کبد چرب به گوش‌تان خورده است؟ عارضه کبد چرب (Fatty Liver) بر اثر تجمع و رسوبات چربی در این ارگان داخلی ظاهر می‌شود. کبد یکی از ارگان‌های سیستم گوارشی بوده که در هضم غذا و تولید آنزیم‌های ضروری بدن نقش بسیار مهمی بر عهده دارد. زمانی که میزان چربی موجود در این ارگان بیشتر از حد نرمال باشد فرد درگیر بیماری کبد چرب خواهد شد. اما این تمام ماجرا نیست. کبد چرب یکی از بیماری‌هایی بوده که متاسفانه عوارض خطرناک و بسیاری برای بیمار به همراه دارد. به همین خاطر تشخیص به موقع و دنبال کردن راه‌کارهای درمانی امری بسیار ضروری به حساب می‌آید. در ادامه بیشتر در مورد عوارض این بیماری و راه‌های درمان آن صحبت می‌کنیم.

بیماری کبد چرب چیست؟

همان‌طور که شاید بدانید کبد ما یک عضو حیاتی بوده که وظایف متعددی بر عهده دارد. از تولید صفرا گرفته تا تولید پروتئین برای بدن، ذخیره آهن، تبدیل مواد مغذی به انرژی، ایجاد مقاومت در برابر عفونت و التهاب و همچنین تولید مواد مورد نیاز برای لخته شدن خون.

بیماری کبد چرب که در دنیای پزشکی با نام استئاتوز (steatosis) شناخته شده یک بیماری شایع کبدی بوده که به دلیل تجمع بیش از اندازه چربی در این ارگان داخلی ظاهر می‌شود. دقت کنید که یک کبد سالم تنها دارای مقدار کمی چربی است. درست زمانی که میزان چربی آن به 5 تا 10 درصد وزن کبد شما برسد قضیه مشکل‌ساز خواهد شد.

بد نیست بدانید که بیماری کبد چرب همیشه خطرناک نیست و مشکلات جدی به همراه ندارد. در واقع با اینکه ممکن است کبد بیشتر از حد نرمال چرب باشد هنوز هم قادر به انجام برخی عملکردها خواهد بود. با این حال برای بیشتر افرادی که درگیر این بیماری می‌شوند، تقریبا برای 30 تا 70 درصد آن‌ها این بیماری در گذر زمان بد و بدتر می‌شود. در واقع بیماری کبد چرب دارای سه مرحله بوده که در طی این مراحل پیشرفت می‌کند.

1. کبد ملتهب می‌شود. درست همین جا لایه‌های کبدی آسیب می‌بینند که در دنیای پزشکی به این مرحله استئاتوهپاتیت (steatohepatitis) گفته می‌شود.
2. در اثر التهاب شدید بافت کبدی آسیب دیده و منجر به ایجاد اسکار (زخم) بر روی ارگان می‌شود. به این فرآیند فیبروز می‌گوییم.
3. آخرین مرحله زمانی است که بافت اسکار گسترده‌تر شده، تا جایی که جایگزین بافت سالم می‌شود. به این مرحله سیروز کبدی (cirrhosis of the liver) گفته می‌شود.

علت بیماری کبد چرب

بیماری کبد چرب اکثر اوقات به دلیل وجود مشکلات زمینه‌ای دیده می‌شود. اما این موضوع برای همه صدق نمی‌کند. تا جایی که در برخی افراد حتی بدون داشتن بیماری زمینه‌ای هم دیده می‌شود. در ادامه برخی از شایع‌ترین و مهم‌ترین علل بیماری کبد چرب را بررسی می‌کنیم:

• اضافه وزن و چاقی
• دیابت نوع 2 یا مقاومت نسبت به انسولین
• سندرم متابولیک (Metabolic Syndrome)
• مصرف برخی داروهای خاص

علاوه بر این‌ها زنان یائسه، افرادی که چربی دور شکم بسیار زیادی دارند، فشار خون بالا، کلسترول بالا، آپنه خواب و... همگی می‌توانند بهانه‌ای برای شروع کبد چرب باشند.

انواع مختلف کبد چرب

بیماری کبد چرب دو نوع شناخته شده دارد. یکی بیماری کبد چرب الکلی و دیگری بیماری کبد چرب غیرالکلی.

کبد چرب الکلی

همان‌طور که از نام این بیماری مشخص است این نوع بر اثر مصرف بیش از اندازه نوشیدنی‌های الکلی ظاهر می‌شود. دقت کنید که کبد ما مسئول تصفیه خون و سم زدایی بدن است. زمانی که فرد الکل زیادی مصرف می‌کند کبد قادر به تصفیه و تجزیه مواد زائد الکل نخواهد بود و همین موضوع می‌تواند منجر به التهاب کبدی شود. مصرف طولانی مدت الکل به مرور زمان این التهاب را شدیدتر کرده و بیماری را به مراحل پیشرفته‌تر می‌رساند.

کبد چرب غیرالکلی

نوع دیگر این بیماری کبد چرب غیرالکلی است. بیماری که تنها نشات گرفته از سبک زندگی، رژیم غذایی، فعالیت بدنی، بیماری‌های زمینه‌ای، ژنتیک، جنسیت و مواردی از این قبیل است. در واقع افرادی که غذاهای ناسالم مصرف می‌کنند، فعالیت ورزشی منظمی ندارند و از همه مهم‌تر اینکه درگیر بیماری‌های ژنتیکی هستند مسلما بیشتر در معرض خطر کبد چرب غیر الکلی قرار می‌گیرند.

علائم بیماری کبد چرب کدام‌اند؟

این بیماری اغلب اوقات علائم و نشانه‌های مشخصی ندارد و فرد تا مراحل اولیه بیماری علائمی مشاهده نمی‌کند. البته زمانی که بیماری مرحله به مرحله شدیدتر و پیشرفته‌تر شود علائم رفته رفته بیشتر می‌شوند. از شایع‌ترین علائم این بیماری می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• درد شدید ناحیه شکمی
• حالت تهوع
• از دست دادن اشتها
• کاهش وزن ناگهانی
• پوست زرد
• زردی سفیدی چشم
• تورم ناحیه شکمی
• تورم پاها
• خستگی شدید بدنی
• گیجی و سردرگمی
• احساس ضعف شدید
• خارش پوست
• کبودی و خونریزی سریع
• مدفوع رنگ پریده
• تجمع مایع در ناحیه شکمی
• رگ‌های خونی خوشه‌ای قابل رویت در زیر پوست
• بزرگ شدن سینه‌ها در مردان
• و...

آیا باید به پزشک مراجعه کنید؟

سوالی که برای بسیاری از افراد پیش می‌آید این است که آیا برای کبد چرب باید به متخصص مراجعه کنند؟

همان‌طور که گفتیم این بیماری دارای مراحل مختلفی است. زمانی که بیماری در مراحل اولیه قرار دارد بدون مراجعه به پزشک قابل پیشگیری و درمان است. در واقع در مراحل اولیه با اقدامات ساده‌ای مانند تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی می‌توان بیماری را کنترل کرد. اما زمانی که بیماری پیشرفته‌ باشد و درست وقتی که علائم شدید باشند باید حتما به متخصص گوارش مراجعه کنید. دقت کنید که عدم پیگیری برای درمان کبد چرب پیشرفته عوارض متعدد و خطرناکی به همراه دارد که می‌تواند زندگی فرد را به خطر بیندازد.

تشخیص و درمان بیماری کبد چرب

تشخیص این بیماری با بررسی سابقه پزشکی بیمار، معاینه بالینی، آزمایش خون، بیوپسی کبدی، تصویرداری‌های کبدی و... صورت می‌گیرد. مسئله مهم بعد از تشخیص بیماری دنبال کردن راه‌کارهای درمان آن است. از گزینه‌های درمانی کبد چرب می‌توانیم به تغییر سبک زندگی، دارو درمانی و جراحی اشاره کنیم.

• کاهش وزن و مدیریت یک وزن ایده‌آل
• تغییر رژیم غذایی و عدم مصرف غذاهای پر کالری و چرب
• محدود کردن یا به طور کلی قطع کردن مصرف الکل
• دنبال کردن رژیم غذایی سرشار از فیبر و مواد مغذی
• فعالیت ورزشی منظم و روزانه
• مصرف داروهایی که به مدیریت دیابت، کلسترول و تری گلیسیرید کمک می‌کنند

زمانی که این روش‌ها نتیجه مثبتی نداشته باشند پزشک به سراغ روش‌های تهاجمی‌تر مانند جراحی می‌رود. جراحی تنها زمانی که بیماری پیشرفته باشد و فرد نیاز به پیوند کبدی داشته باشد مورد استفاده قرار می‌گیرد.

عوارض بیماری کبد چرب

بالاتر گفتیم که کبد چرب در گذر زمان پیشرفت می‌کند و می‌تواند منجر به سیروز کبدی شود. بیماری خطرناک که در نهایت در صورتی که اقدامات درمانی اولیه جواب ندهند باید به سراغ پیوند کبد رفت. جدای از این از عوارض این بیماری می‌توانیم به خستگی دائمی، لکه‌های پوستی، سوزن سوزن شدن دست و پا، طعم بد دهان، ریزش موی شدید و... اشاره کنیم.

سخن پایانی

دیدید که کبد چرب دو نوع الکلی و غیرالکلی دارد. این بیماری اغلب با تغییر سبک زندگی قابل درمان است. در غیر این صورت باید به متخصص مراجعه کنید. اگر به دنبال متخصص هستید سری به سایت درمانکده بزنید. درمانکده لیست کاملی از متخصصین را در اختیارتان می‌گذارد. از دکتر فوق تخصص غدد تهران گرفته تا متخصص داخلی و...