صحیفه فقط دعا نیست؛ نقشهی عمل نیز هست
برخی وقتی گرفتار غم و اندوه میشوند، سراغ صحیفه مبارکه میروند و به این دعا مراجعه میکنند. توقعشان این است که صرفاً با خواندن این کلمات و تمنای این مضامین، برایشان گرهگشایی شود. اما شما که در این جلسات با صحیفه آشنا شدهاید، میدانید که دعاهای صحیفه، در واقع نقشهی اقدام است. اینطور نیست که فقط بگویید از تو میخواهم که غم و اندوه را از دل من ببری و این فضیلتها را به من عنایت کنی و ... اینجا شما با یک میدان مواجه هستید که در آن، هم ابتهال، تضرع، دعا و خواستن در عالیترین سطح آن، و هم روش تمسک به اسماءالحسنی نهفته است. دعاهای صحیفه تصحیح نگرش، تقویت جهانبینی توحیدی، روش مراجعه به آیات کریمهی قرآنی جهت تقویت بنیهی توحیدی، توجه به وسوسههای پیرامونی و شیوهی نجات از آنها با پناهندگی به حضرت حق را نشان میدهد.
از آنجا که میفرماید: «وَ قُلْ» حضرت نقشه را تفصیل میدهند و فهرستی از وظایف جدی را برای من و شما تعریف میکنند. اینطور نیست که فقط بگوییم خدایا فلان چیز را میخواهم، و بعد تمام شود. در این دعا، یک نقشهی راه و یک دستورالعمل به من و شما ارائه میشود؛ منتها قالب آن، قالب دعا است که هیجانانگیز است و به این دستورالعمل، احساس و حال خوب میدهد؛ اما ما را کاملاً متوجه کلیدهای اصلی مورد نظر در خودسازی میکند.
در بخش مقدماتی فصل دوم دیده میشود که امام شرح وضعیتی از شما در پیشگاه حضرت حق ارائه میکنند و میگویند: «اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ سُؤَالَ مَنِ اِشْتَدَّتْ فَاقَتُهُ؛ خداوندا، از تو مىخواهم همچون خواهش کسى که نیازش سخت است». این شرح، وضعیت شما را روشن میکند که یک راه نجات بیشتر ندارید و آن، پناهندگی به حضرت حق است.
در همهی این مسیر شما یک قاعدهی عمومی دارید که نسخهی جامع حل همهی مشکلات ظاهری و باطنی است؛ توحید. البته بخشی از آن ناظر به اصلاح بینش، قسمتی ناظر به اصلاح وضعیت روانی و گرایشها و بخشی ناظر به اصلاح عمل است. با این حال همهی این موارد در پرتوی تقویت بنیهی توحیدی رخ میدهد.