آنوریسم مغزی (کلاف عروقی مغز) عبارت است از ایجاد یک برآمدگی بادکنک مانند در دیواره یکی از شریانهای مغز. گاهی اوقات آنوریسم، رشد کرده و پس از وارد کردن فشار بر ساختارهای مجاور خود، در نهایت پاره میشود. نشت یا پارگی عروق مبتلا به آنوریسم باعث علائم و عوارض مختلفی، از سردرد شدید گرفته تا سکته مغزی یا مرگ، میشود.
در اکثر موارد، آنوریسم به طور اتفاقی و طی اسکنی که برای مشکل دیگری انجام میگیرد، تشخیص داده میشود. نوع و شدت خطرات ناشی از پارگی آنوریسم به محل و اندازه آن بستگی دارد. گزینههای درمانی موجود برای این عارضه عبارتند از تحت نظر قرار گرفتن توسط پزشک، جراحیهای بسته و کلیپینگ (بستن آنوریسم با قرار دادن کلیپس در گردن آن)، عمل کوییلینگ، یا عمل بای پس.
آنوریسم مغزی چیست؟
دایره ویلیس محل پیوند چهار شریان مغز است که دو عدد آنها شریانهای کاروتید و دو عدد دیگر شریانهای مهرهای هستند، که مواد مغذی مغز (خصوصاً اکسیژن و گلوکز) را تأمین میکنند. این حلقه از شریانها زیر مغز قرار گرفته و شریانهای کوچکتری از آن به سراسر مغز منشعب میشوند. گاهی اوقات در محل برخورد این شریانها نقاط ضعیفی ایجاد میشود. در برخی موارد در این نقاط ضعیف برآمدگیهایی پر از خون به وجود میآید که در نهایت به کیسههایی در رگهای خونی به نام آنوریسم تبدیل میشوند. با پاره شدن یا نشت کردن این نواحی کیسه مانند، خونِ خارج شده وارد بافتهای مجاور میشود.
علت بروز آنوریسم مغزی چیست؟
آنوریسم مغزی (کلاف عروقی مغز) به علتهای مختلفی بروز میکند، از جمله:
• فشار خون بالا
• تصلب شرایین
• تروما
• وراثت
• غیرعادی بودن جریان خون در محل پیوند شریانها
علتهای نادری نیز برای بروز آنوریسم وجود دارد. آنوریسمهای مایکوتیک به دلیل عفونت دیواره شریانها رخ میدهند. تومورها و آسیبهای ناشی از ضربات میتوانند باعث تشکیل آنوریسمها شوند. مصرف مواد مخدر، خصوصاً کوکائین، نیز میتواند باعث التهاب و ضعیف شدن دیوارههای شریانها شود.
آنوریسمهای مغزی چه علائمی دارند؟
آنوریسم مغزی (کلاف عروقی مغز) عارضه شایعی است. با توجه به نتایج کالبدشکافیهای انجام شده، بیش از ۱% از افراد دچار آنوریسمهایی هستند که هرگز باعث بروز علائم یا مشکلی نمیشوند. اکثر آنوریسمها کوچک باقیمانده و هرگز تشخیص داده نمیشوند. اما، برخی از آنها به تدریج بزرگتر شده و به بافتهای و عصبهای اطراف خود فشار وارد میکنند. چنین آنوریسمهای معمولاً به دلیل ایجاد برخی علائم شبیه به سکته مغزی، از جمله موارد زیر، تشخیص داده میشوند:
• سردرد
• بیحسی یا ضعف یک طرف صورت
• گشاد شدن مردمک چشم
• اختلالات بینایی
آنوریسمهایی که پاره شده یا نشت میکنند خطرناکترند، زیرا آنها میتوانند منجر به سکته مغزی یا مرگ شوند. در این نوع آنوریسمها، خون نشت کرده وارد یکی از غشاهای پوشاننده مغز (مننژها) و کانال نخاعی میشود. به این وضعیت، خونریزی زیر عنکبوتیه یا هموراژ ساب آراکنوئید (هموراژ= خونریزی+ ساب= زیر+ آراکنوئید= یکی از غشاهای پوشش دهنده مغز) گفته میشود.