سلام به همه عزیزان
در تفسیر سوره حمد باید به چند نکته توجه داشت...
۱_سوره حمد با بسم الله الرحمن الرحیم شروع شده...چرا خدا با این سه کلمه" الله، الرحمن، الرحیم" کلام خودش رو شروع کرده؟الله جامع اسما پروردگاره.پس خداوند کلامش را با اسمی شروع میکنه که دربردارنده تمام اسما خودش هست. حرف "باء" در بسم الله معانی متفاوتی داره اما مناسبترین معنا در اینجا ابتداییت هست.یعنی من به نام خدا آغاز میکنم.به نام خدایی که مردم حیران او هستند، خدایی که مردم مشتاق او هستند، خدایی که مردم عاشق او هستند و...حدود شش هزار معنا داره این عبارت.در واقع بسم الله الرحمن الرحیم میگه کاری که برای رضای خدا و احترام به خدا و به خاطر او آغاز نشه ابتر و ناقصه و در نتیجه باطل و بی ثمره.همچنین بسم الله الرحمن الرحیم نشان دهنده وحدت کلام خداست.یعنی از اول تا آخر در مقام بیان مطلب ،یک هدف بیشتر نداره.
معنای بسم الله الرحمن الرحیم در هر سوره متفاوت از سوره دیگر هست.
۲_عبارت "الحمدلله رب العالمین" توحید ربوبی رو بیان میکنه.رب یعنی مدبر امور....تربیت کننده، پرورش دهنده.
مصادیق عالمین به دو صورت بیان شده: اول به معنای تمام موجودات از ازل تا ابد هست.در هر زمانی هر نوعی و در هر عالمی...جماد باشه یا نبات فرقی نداره.حیوان یا انسان، مسلمان و غیر مسلمان هیچ تفاوتی نمیکنه.رب العالمین یعنی کسی که امور تمام این موجودات رو تدبیر میکنه
دوم به معنای انسان ها و اجنه، علامه طباطبایی گفته این معنا مناسبتره که بگیم پروردگار انس و جن.علتش هم آیه سوم سوره حمد "مالک یوم الدین" هست.چون دین به معنای جزا و جزا و عقاب مخصوص جن و انس هست.
۳_مالک یوم الدین.....مالکیت خدا به چه صورته؟آیا این مالکیت اعتباریه یا حقیقی؟
خداوند مالک حقیقی همه موجوداته چون خالق انهاست.خالقیت با مالکیت در ارتباطه.شما وقتی چیزی رو به وجود آوردید،نسبت به اون حق ملکیت دارید.پس خدا مالک حقیقی همه مخلوقاته.مالکیتی هم که ما داریم بر املاک و اشیا و..خودمان، مالکیت اعتباریه..اگر همین یک مورد رو درک کنیم برای ما کفایت میکنه.اینجاست که اگر عزیزی هم از دست دادیم ناشکری نمیکنیم چون میدونیم مالک اون خدا بوده و الان تصمیم گرفته که در قید حیات نباشه.یا اگر وسیله ای گم کردیم یا از دست دادیم غصه نمیخوریم و گریه نمیکنیم.
۴_"صراط مستقیم" معمولا صراط به معنای راه گرفته میشه اما در قرآن به وصف استقامته.به عبارت دیگه خدا برای همه موجودات راهی معرفی کرده که از این راه به سمت پروردگارشون میرند و نهایت هر راهی خداونده.اما همه لین راه ها به یکصورت نیستند بلکه حالات مختلفی دارند.بعضی خدا رو صدا میزنند و گروه دیگر به سمت شیطان روانه میشند.اما در نهایت این گروه هم به سمت خدا حرکت میکنند.پس دو راه وجود داره...راه نزدیک که مخصوص مومنین هست و راه دور که شامل دیگر افراده.همین راه مومنین هم درجات مختلفی داره.کسی که ایمان داره ظرفیتش هنوز کامل نیست.بلکه هر لحظه در حال گذراندن سیر تکاملی به سمت خداست.چه مومنی که وارد بهشت میشه و چه اهل عذاب، با گذروندن عذابشون یک قدم به خدا نزدیک میشند.اینجاست که گفته شده عذاب جهنم هم جلوه رحمت خداست.
۵_صراط مستقیم یعنی راه حق یک چیز بیشتر نیست.حق یعنی یکی بودن...تعدد در اون راه نداره.چند راه برای رسیدن به خدا وجود نداره.تنها یکی هست.کسی که وارد این راه بشه بدون هیچ شرطی به خدا میرسه.مستقیم به معنای تخلف ناپذیر هست، یعنی راهی که هرگز مردم رو گمراه نمیکنه و کسی که قدم در این راه بگذاره صد درصد به مقصد میرسه.
۶_در تفسیر صراط مستقیم امام صادق فرمودند منظور از صراط مستقیم حضرت علی است.
یا در جایی دیگه فرمودند صراط مستقیم در دنیا منظور امامی هست که اطاعتش واجب شده و در آخرت پلی هست که بر روی جهنم زده شده.کسی که در دنیا امامش را خوب بشناسد و اطاعت کند در آخرت به سلامت از این پل رد میشه و کسی که سرپیچی کنه به جهنم سقوط میکنه.
خلاصه بحث.....با توجه به اینکه خدا " تدبیر کننده امور، خالق همه موجودات مالک حقیقی آنهاست" میفهمیم که در هر چیزی ابتدا باید با اسم خدا شروع کنیم تا به ثمر بشینه.
عبادت خدا یعنی اطاعت از اوامر و نواهی ای که فرموده.اصلی ترین این دستورات امر ولایته که به عنوان صراط مستقیم شناخته میشه و بدون فهم و قبول ولایت سعادت سخت به دست میاد و یا غیر ممکنه
خدا توفیق درک صحیح و عمل به قرآن به همه ما بده.
هرجا سوالی بود بفرمایید