تومور مغزی چیست؟

تومور مغزی توده یا رشد سلول­های غیر طبیعی در مغز شما است. علائم تومور مغزی از بیماری به بیمار دیگر متفاوت است و بیشتر این علائم را می­توان در افرادی که تومور مغزی ندارند نیز مشاهده کرد. بنابراین تنها راه مطمئن برای تشخیص این­که آیا تومور مغزی دارید یا خیر، مراجعه به پزشک و انجام اسکن مغز است.

انواع مختلفی از تومورهای مغزی وجود دارد. برخی از تومورهای مغزی غیر سرطانی (خوش­خیم) و برخی از تومورهای مغزی سرطانی (بدخیم) هستند. برخی از تومورهای مغزی می­توانند تنها از مغز شما شروع شوند (تومورهای مغزی اولیه). سرطان می­تواند در سایر قسمت­های بدن شما شروع شود و به عنوان تومورهای مغزی ثانویه (متاستاتیک) به مغز شما سرایت کند.

سرعت رشد تومور مغزی می­تواند بسیار متفاوت باشد. سرعت رشد و همچنین محل تومور مغزی تعیین می­کند که چگونه بر عملکرد سیستم عصبی شما تأثیر می­گذارد.

گزینه­ های درمان تومور مغزی به نوع تومور مغزی شما و همچنین اندازه و محل آن بستگی دارد.

علائم تومور مغزی چیست؟

علائم و نشانه­های تومور مغزی بسیار متفاوت است و به اندازه، محل و سرعت رشد تومور مغزی بستگی دارد.

علائم و نشانه­های عمومی ناشی از تومورهای مغزی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

شروع یا تغییر در الگوی سردرد

سردردهایی که به تدریج بیشتر و شدیدتر می­شوند

حالت تهوع یا استفراغ بی­دلیل

مشکلات بینایی مانند تاری دید، دوبینی یا از دست دادن دید محیطی

از دست دادن تدریجی حس یا حرکت در بازو یا پا

مشکل در تعادل

مشکلات گفتاری

احساس خستگی شدید

سردرگمی در مسائل روزمره

مشکل در تصمیم­گیری

ناتوانی در پیروی از دستورات ساده

تغییر در شخصیت یا رفتار

تشنج، به­خصوص در افرادی که سابقه تشنج ندارند

مشکلات شنوایی

ناتوانی در نگاه کردن به بالا

مشکل در بلع، ضعف یا بی­حسی صورت

درمان تومور مغزی

درمان تومورهای مغزی به عوامل مختلفی از جمله نوع، محل و اندازه تومور و همچنین سن و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. روش­ها و برنامه­های درمان برای کودکان و بزرگسالان متفاوت است.

تومورهای مغزی با جراحی، پرتودرمانی و شیمی­درمانی کنترل و معالجه می­شوند. پزشکان همچنین در حال مطالعه واکسنی به نام گلیوما برای درمان سرطان عود کننده سیستم عصبی مرکزی هستند که عمدتا در مغز رخ می­دهد.

روش­های درمان تومور مغزی

بسته به نیاز بیمار، ممکن است از چندین روش درمانی استفاده شود. قبل از شروع درمان، به اکثر بیماران استروئید داده می­شود تا تورم را تسکین دهند. ممکن است بیمار برای پیشگیری یا کنترل تشنج، داروی ضد تشنج نیز دریافت کند.

اگر هیدروسفالی وجود داشته باشد، ممکن است به یک شانت برای تخلیه مایع مغزی نخاعی نیاز باشد. شانت یک لوله بلند و نازک است که در بطن مغز قرار می­گیرد و سپس در زیر پوست به قسمت دیگری از بدن، معمولا شکم، کشیده می­شود و مانند لوله تخلیه عمل می­کند. مایع اضافی از مغز خارج شده و در شکم جذب می­شود. در برخی موارد مایع به قلب تخلیه می­شود.

عمل جراحی

اگر تومور مغزی در مکانی قرار داشته باشد که برای انجام عمل جراحی قابل دسترسی باشد، جراح تلاش می­کند تا حد امکان تومور مغزی را خارج کند.

برخی از تومورهای مغزی کوچک هستند و به راحتی از بافت مغز اطراف جدا می­شوند. سایر تومورهای مغزی را نمی­توان از بافت اطراف جدا کرد یا در نزدیکی نواحی حساس مغز بیمار قرار دارند و این امر عمل جراحی را خطرناک می­کند. در این شرایط، پزشک شما به اندازه­ای که بی­خطر است، تومور را برمی­دارد.

حتی برداشتن بخشی از تومور مغزی ممکن است به کاهش علائم و نشانه‌های بیمار کمک کند.

پرتودرمانی

هدف از انجام پرتو درمانی از بین بردن سلول­های سرطانی است. این کار با استفاده از اشعه ایکس، پرتوهای گاما یا پرتوهای پروتون انجام می­شود. برخی اوقات از پرتودرمانی برای کوچک کردن تومور قبل از جراحی استفاده می­شود. گاهی نیز از پرتودرمانی برای از بین بردن هر سلول سرطانی که ممکن است پس از جراحی باقی بماند، استفاده می­شود. اگر بیمار کاندید جراحی نباشد، ممکن است از پرتودرمانی به عنوان درمان اصلی استفاده شود. پرتودرمانی همچنین می­تواند به تسکین علائم ناشی از تومور مغزی کمک کند.

شیمی ­درمانی

شیمی­درمانی ممکن است پس از جراحی یا بیوپسی استفاده شود. هدف از انجام شیمی­درمانی کاهش احتمال رشد، گسترش یا عود تومور مغزی است. در بسیاری از موارد شیمی­درمانی به­صورت خوراکی و قرص مصرف می­شود. داروهای شیمی­درمانی همچنین به­صورت مایعی که از طریق ورید (IV) وارد خون می­شود یا مستقیما در مایع مغزی نخاعی اطراف مغز نیز استفاده می­شوند. اگر بیمار شرایط انجام جراحی را نداشته باشد، ممکن است شیمی­درمانی شود. برخی از بیماران، شیمی­درمانی را همراه با پرتودرمانی دریافت می­کنند. در صورت بازگشت سرطان پس از درمان، از شیمی­درمانی استفاده می­شود.

درمان هدفمند یا تارگت تراپی

داروهای جدیدتر قسمت­های مختلف سلول­های سرطانی یا رگ­های خونی مجاور را هدف قرار می دهند. این داروها متفاوت از داروهای شیمی­درمانی معمول عمل می­کنند. 

درصورت داشتن هر یک از علائم ذکر شده در بالا، در اسرع وقت به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید. برای همین منظور شما می­توانید به دکتر علی آرام، جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات مراجعه کنید. مطب دکتر علی آرام در تهران است.