غربالگری شنوایی نوزاد چرا مهم است؟/ این 3 زمان را فراموش نکنید

نی نی سایت: وقتی نوزاد تازه متولد می‌شود، بیشتر توجه والدین به وزن، تغذیه، خواب و سلامت عمومی اوست. ممکن است مادر یا پدر با خودشان بگویند: «وقتی بچه به صدا واکنش نشان می‌دهد، پس حتماً خوب می‌شنود.» اما واقعیت این است که تشخیص مشکلات شنوایی نوزاد فقط با مشاهده واکنش او به صداهای اطراف امکان‌پذیر نیست.

بعضی نوزادان ممکن است به صداهای بلند واکنش نشان دهند، اما همچنان درجاتی از مشکل شنوایی داشته باشند. به همین دلیل، غربالگری شنوایی نوزاد یکی از بررسی‌های مهم روزهای اول زندگی است؛ آزمایشی ساده و بدون درد که می‌تواند مشکلات احتمالی شنوایی را خیلی زود شناسایی کند.

غربالگری شنوایی نوزاد چیست؟

غربالگری شنوایی یک آزمایش اولیه برای مشخص کردن این موضوع است که آیا احتمال وجود مشکل شنوایی وجود دارد یا خیر. این آزمایش با تشخیص قطعی تفاوت دارد؛ اگر نتیجه غربالگری نیازمند بررسی بیشتر باشد، آزمایش‌های دقیق‌تر توسط متخصص شنوایی انجام می‌شود.

دو روش رایج برای غربالگری شنوایی نوزادان شامل انتشارهای صوتی گوش یا OAE و پاسخ شنوایی ساقه مغز یا AABR است.

در روش OAE، پاسخ گوش داخلی نوزاد به صداهای مشخص بررسی می‌شود. در روش AABR، پاسخ مسیر شنوایی و مغز به صدا اندازه‌گیری می‌شود. هر دو روش می‌توانند در شرایط مناسب برای بررسی اولیه شنوایی نوزاد استفاده شوند.

این آزمایش معمولاً زمانی انجام می‌شود که نوزاد خواب یا آرام است و درد یا ناراحتی قابل‌توجهی برای او ایجاد نمی‌کند. غربالگری نیز معمولاً فقط چند دقیقه طول می‌کشد.

چرا شنوایی باید از همان نوزادی بررسی شود؟

شنیدن فقط برای واکنش نشان دادن به صداها اهمیت ندارد. نوزاد از ماه‌های ابتدایی زندگی، صداها و زبان اطراف خود را دریافت و پردازش می‌کند و این فرایند در رشد مهارت‌های ارتباطی و زبانی نقش مهمی دارد.

اگر مشکل شنوایی وجود داشته باشد اما برای مدت طولانی شناسایی نشود، ممکن است فرصت‌های مهم یادگیری زبان از دست برود. تحقیقات نشان داده‌اند که شناسایی زودهنگام و فراهم کردن حمایت و مداخله مناسب می‌تواند به رشد بهتر مهارت‌های ارتباطی و زبانی کودکان کمک کند.

به همین دلیل، هدف غربالگری این نیست که برای نوزاد یک برچسب پزشکی ایجاد کند؛ بلکه هدف اصلی آن این است که اگر مشکلی وجود دارد، خانواده و تیم درمانی هرچه زودتر از آن مطلع شوند.

بهترین زمان برای غربالگری شنوایی نوزاد چه زمانی است؟

توصیه‌های فعلی برنامه‌های تشخیص و مداخله زودهنگام بر یک چارچوب شناخته‌شده به نام ۱-۳-۶ تأکید دارند:

• تا یک ماهگی: غربالگری شنوایی انجام شود.
• تا سه ماهگی: اگر نتیجه غربالگری طبیعی نباشد، ارزیابی تشخیصی کامل انجام شود.
• تا شش ماهگی: در صورت تأیید مشکل شنوایی، خدمات مداخله زودهنگام آغاز شود.

در حالت ایده‌آل، غربالگری در همان بیمارستان و پیش از ترخیص نوزاد انجام می‌شود. با این حال، اگر به هر دلیل در روزهای اول انجام نشده باشد، نباید آن را به تعویق انداخت.

اگر نوزاد در غربالگری «قبول نشد»، یعنی ناشنواست؟

خیر. این نکته برای والدین بسیار مهم است. نتیجه غیرطبیعی در غربالگری اولیه به معنی تشخیص قطعی کم‌شنوایی یا ناشنوایی نیست. عواملی مانند وجود مایع یا مواد باقی‌مانده در گوش پس از تولد و شرایط انجام آزمایش می‌توانند روی نتیجه غربالگری اثر بگذارند.

به همین دلیل، در صورت نتیجه غیرطبیعی، معمولاً لازم است غربالگری طبق پروتکل مرکز درمانی تکرار شود یا نوزاد برای ارزیابی تشخیصی دقیق‌تر به متخصص شنوایی ارجاع شود. تحقیقات مربوط به برنامه‌های غربالگری نیز نشان داده‌اند که استفاده از مراحل تکمیلی می‌تواند به کاهش ارجاع‌های غیرضروری و شناسایی دقیق‌تر موارد واقعی کمک کند.

پس والدین نباید با شنیدن عبارت «قبول نشد» تصور کنند که مشکل قطعی وجود دارد؛ اما در مقابل، پیگیری نتیجه را هم نباید نادیده بگیرند.

آیا نوزادی که غربالگری را با موفقیت پشت سر گذاشته، دیگر نیازی به بررسی شنوایی ندارد؟

نه همیشه. غربالگری نوزادی وضعیت شنوایی را در همان زمان بررسی می‌کند و برخی مشکلات شنوایی ممکن است بعدها ایجاد شوند یا به‌تدریج آشکار شوند. به همین دلیل، رشد شنوایی، گفتار و زبان کودک باید در سال‌های بعد نیز تحت نظر باشد.

اگر والدین متوجه شوند کودک به صداها واکنش مناسبی ندارد، نام خود را نمی‌شنود، برای شروع صحبت کردن تأخیر دارد یا به نظر می‌رسد برخی صداها را می‌شنود و برخی دیگر را نه، بهتر است موضوع را با پزشک کودک مطرح کنند؛ حتی اگر نتیجه غربالگری نوزادی طبیعی بوده باشد.

چه نوزادانی ممکن است به پیگیری بیشتری نیاز داشته باشند؟

برخی عوامل می‌توانند احتمال مشکلات شنوایی را افزایش دهند؛ از جمله سابقه خانوادگی مشکلات شنوایی، برخی عفونت‌های مادرزادی، بستری شدن طولانی در بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان، برخی شرایط هنگام تولد و مصرف بعضی داروهای مؤثر بر شنوایی.

در این شرایط ممکن است پزشک یا متخصص شنوایی، علاوه بر غربالگری اولیه، برنامه پیگیری دقیق‌تری را توصیه کند.

نکته مهم این است که سلامت ظاهری نوزاد، طبیعی بودن وزن هنگام تولد یا واکنش او به بعضی صداها نمی‌تواند جایگزین ارزیابی تخصصی شنوایی شود.

والدین بعد از غربالگری چه کاری باید انجام دهند؟

بهتر است نتیجه غربالگری شنوایی نوزاد را در پرونده پزشکی کودک نگهداری کنید و درباره آن از پزشک یا مرکز انجام‌دهنده آزمایش سؤال کنید.

اگر نتیجه نیازمند پیگیری بود، زمان آزمایش بعدی را یادداشت کنید و آن را به تعویق نیندازید. یکی از مشکلات مهم برنامه‌های غربالگری این است که گاهی کودک در مرحله اول بررسی می‌شود اما پیگیری‌های بعدی انجام نمی‌شود؛ در حالی که تشخیص زودهنگام زمانی بیشترین فایده را دارد که مراحل تشخیص و مداخله نیز به‌موقع دنبال شوند.

چه وقت از متخصص کمک بگیریم؟

اگر نوزاد غربالگری شنوایی را انجام نداده است، نتیجه غربالگری او نیازمند بررسی بیشتر بوده یا والدین درباره شنوایی و واکنش او به صداها نگرانی دارند، بهتر است با پزشک کودک یا متخصص شنوایی مشورت کنند.

همچنین اگر در ماه‌های بعد متوجه شدید کودک به صداهای اطراف واکنش مناسبی ندارد، به صدای شما برنمی‌گردد، در رشد گفتار و زبان تأخیر دارد یا به نظر می‌رسد برخی صداها را نمی‌شنود، منتظر نمانید تا مشکل خودبه‌خود برطرف شود. ارزیابی زودهنگام می‌تواند مسیر تشخیص و حمایت را کوتاه‌تر کند.

جمع‌بندی

غربالگری شنوایی نوزاد یکی از بررسی‌های ساده اما مهم روزهای ابتدایی زندگی است. این آزمایش دردناک نیست و می‌تواند احتمال وجود مشکل شنوایی را در زمانی مشخص کند که هنوز بسیاری از نشانه‌های قابل مشاهده برای والدین وجود ندارند.

هدف اصلی، ترساندن والدین نیست؛ بلکه فرصت دادن به کودک برای دریافت حمایت به‌موقع است. اگر مشکلی وجود داشته باشد، تشخیص زودهنگام می‌تواند امکان استفاده سریع‌تر از خدمات تخصصی و حمایت‌های ارتباطی و زبانی را فراهم کند. تحقیقات نیز از اهمیت شروع زودهنگام مداخله برای کودکان دارای کم‌شنوایی حمایت می‌کنند.

آیا غربالگری شنوایی نوزاد شما قبل از ترخیص از بیمارستان انجام شد؟ نتیجه آن چه بود؟ تجربه‌تان را برای دیگر والدین بنویسید.

سوالات متداول