برنامه غذايي كودك در سال دوم زندگي

منبع: تغذيه در سال دوم
انجمن ترويج و تغذيه با شير مادر

يك برنامه غذايي مناسب بايد كليه مواد مغذي (مواد نشاسته اي، پروتئيني، چربي، ويتامين ها و املاح) را به نسبت هاي متعادل در اختيار كودك قرار دهد تا انرژي مورد نياز او كه معمولا بر اساس يكصد كيلوكالري به ازاء هر كيلو گرم وزن بدن است تامين شود.

معمولا 50 درصد انرژي مورد نياز از مواد قندي، 30 درصد از مواد چربي و حدود 20 درصد از مواد پروتئيني به دست مي آيد. بديهي است برحسب عادات مختلف غذايي و افزايش وزن كودك، نسبت هاي فوق بين 5 تا 10 درصد قابل تغيير هستند.

غذاي كودكان يك تا 2 ساله بايد كم حجم ولي مقوي و مناسب و شامل همه گروههاي غذايي باشد. مقدار غذاي كودك مي تواند برحسب اشتهاي او افزايش يابد.

نبايد انتظار داشته باشيم كه كودكان مانند بزرگترها غذا بخورند چون ظرفيت معده آنان هنوز كوچك است.

از طرف ديگر به دليل اينكه حس كنجكاوي كودك جهت آشنا شدن با دنياي خارج تاثير زيادي بر اشتهاي او مي گذارد اين امر ايجاب مي نمايد كه وعده هاي غذايش 5 تا 6 بار در شبانه روز باشد كه سه وعده آن وعده هاي اصلي است كه بايد مقوي و پر انرژي باشد و دو وعده آن نيز ميان وعده است كه بايد مناسب و مكمل وعده هاي اصلي باشند.

در اين سن هنوز هم كودك با شير مادر تغذيه مي شود تا بخشي از انرزي و مواد مغذي مورد نياز او از اين طريق در اختيارش قرار گيرد.

نمونه اي از برنامه غذايي كودك در سال دوم زندگي

يك كودك يك ساله حدود 30 % انرژي، 50% پروتئين، 2% آهن، و 75% ويتامين Aمورد نياز خود را از شير مادر به دست مي آورد. در مورد ساير ويتامين ها و املاح نيز درصدي از طريق شير مادر و بقيه بايد از طريق غذايي كه به كودك داده مي شود تامين گردد تا رشد و تكامل مطلوب او فراهم شود. البته چون تامين مقدار مورد نياز پاره اي از ويتامين ها و آهن از طريق تغذيه با شير مادر و غذا مقدور نيست لذا استفاده از قطره مولتي ويتامين و آهن تا پايان 2 سالگي توصيه مي شود.

به عنوان راهنماي كلي كه شامل 3 غذاي اصلي و 2 ميان وعده مي باشد برنامه غذايي يك كودك دو ساله به شرح زير است:

در اين نمونه برنامه ناهار و شام چه مواد مغذي وجود دارد و به چه مقدار در اختيار كودك قرار مي گيرد؟

در غذاي ظهر(ناهار) كه برنج پيشنهاد شده است بخشي از انرژي و پروتئين مورد نياز وعده ظهر كودك تامين مي شود اگر برنج در دسترس نباشد مي توان از سيب زميني، نان يا ماكاروني استفاده كرد.

برنج فاقد ويتامين آ است و مقدار آهن آن هم بسيار ناچيز است. پروتئين سيب زميني هم كمتر از پروتئين برنج است بنابراين هر زمان كه برنج يا سيب زميني در وعده غذايي كودك قرار مي گيرد حتماً بايد ماده ديگري كه سرشار از پروتئين باشد به آن اضافه نمود مانند حبوبات كه پروتئين برنج يا سيب زميني را كامل مي كند بنابراين يك "خوراك سيب زميني و لوبيا" يا "عدس پلو" از نظر پروتئين كامل هستند. براي جذب بهتر آهن پيشنهاد مي شود از تركيب برنج و حبوبات يا سيب زميني و حبوبات، نصف يك پرتقال در برنامه ناهار كودك استفاده نمود كه هم جذب آهن موجود در غذا را بيشتر مي كند و هم كمبود ويتامينC مورد نياز را جبران مي نمايد.

در برنامه شام به جاي حبوبات (پروتئين گياهي) از يك ماده پروتئيني حيواني استفاده شده است. گوشت ماهي علاوه بر تامين بقيه پروتئين مورد نياز كودك سبب جذب بهتر آهن غذاهاي گياهي مي شود. بنابراين يك قاشق غذاخوري پر از اسفناج يا جعفري يا گشنيز، هم ويتامين آ مورد نياز كودك را تامين مي كند و هم به دليل وجود گوشت ماهي، جذب آهن موجود در مواد غذايي بيشتر مي شود.

به جاي گوشت ماهي مي توان از جگر پخته شده يا مرغ هم استفاده كرد. گرچه انرژي كمتري توليد مي كند ولي در عوض مابقي پروتئين و بخشي از آهن و كل ويتامين آ مورد نياز را فراهم مي نمايد؛ حتي ويتامين آ توليد شده حدود 20 برابر بيشتر مي شود.

با اين نمونه از صبحانه، ناهار و شام، قسمت اعظم انرژي مورد نياز كودك تامين مي شود و بخش كوچكي باقي مي ماند كه با 2 ميان وعده مثلا يك تكه نان همراه با نصف يك موز در ساعت 10 صبح و 2 عدد بيسكويت همراه با 2 عدد خرما در 4 بعد از ظهر كمبود انرژي جبران مي شود. ساير ويتامين ها و ريز مغذي ها نيز طي وعده هاي غذاي اصلي و ميان وعده به كودك مي رسد. تنها عنصري كه به صورت مكمل ممكن است مورد نياز باشد آهن است كه در بسياري از كشور ها مواد غذايي مثل برنج، آرد برنج، آرد گندم، پودر شير، سس سويا، سس ماهي، پودر كاري، شكر يا نمك را با آهن غني مي كنند. در صورت عدم دسترسي به اين مواد غني شده با آهن بهتر است براي كودك در سن 1 تا 2 سالگي قطره يا شربت آهن تجويز شود.

پيشنهاداتي براي وعده هاي اصلي

با توجه به مطالب گفته شده مي توان برنامه غذايي متنوعي براي كودك فراهم كرد تا كليه نيازهاي غذايي او تامين گردد. هر وعده غذايي مي تواند شامل يكي از پيشنهادات زير باشد:

بهتر است هر وعده همراه با يك نوع ميوه با اندازه متوسط باشد.

بهتر است هر وعده همراه با 2 قاشق غذاخوري ماست باشد.

پيشنهاداتي براي ميان وعده هاي صبح و بعد از ظهر

كلا همانطور كه گفته شد كودكان در اين سن دوست دارند كه مواد غذايي را با دست خودشان بردارند. لذا در صورت امكان بهتر است كه غذاي آنان شامل يك تكه گوشت يا حبوبات پخته شده همراه با يك نوع سبزي با برگ سبز (اسفناج، كرفس و ...) يا زرد (كدو حلوايي، هويج و...) به اضافه پلو يا نان يا سيب زميني و هر روز همراه با يك ميوه باشد. در غير اينصورت از همان برنامه غذايي روزانه خانواده مثل خورش سبزي يا خورش قيمه و غيره مي توان با تغييراتي كه در آن داده مي شود (مثلا با نمك و چاشني كمتر) استفاده نمود.

نظرات/تجربیات کاربران

شما هم تجربه خود را مطرح کنید

:. پسري دارم 21 ماهه كه زياد ميل به شير خشك دارد وميل چنداني به غذا و ميوه ندارد لطفا مرا راهنمايي كنيد
مسعوده

:. سلام من امروز عضو سايت شدم مطالبتون خيلي خوبه اما دختر من چيزي به عنوان صبحانه نمي خوره ممنون مي شم اگر راه حلي جديد ارائه بدين مامان باران 23 ماهه
باران

:. باعرض تسليت به مناسبت ايام محرم
مطالبتون عالي بود

سوال من در خصوص وزن پسرم است كه سن نوگلم 15 ماهه چقدر بايد باشد
باتشكر
مامان محمد مهدي

:. صفحه ايي براي پرسش و پاسخ بگذار يد ممنون
مامان ستايش

:. با سلام من امروز وارد سايت شما شدم من پسر 12 ماهه دارم غذاي او بد نيست ولي وزنش تقريبا كم است حدود 750/9 كيلو است كه فكر ميكنم نسبت به همسناش كم باشه البته بچه من هنگام تولدكم وزن بود 2/400 كيلو بود حالا مي خواهم خواهش كنم كه يك برنامه غذايي ارائه بدهيد كه بچه هايي مثل بچه من را زودتر چاق بكند.
مامان اميرمسعود

:. بچه من فقط شير موز زياد مصرف مي كند وكمتر به غذا علاقه دارد لطفا مرا راهنمايي كنيد
بدون نام

:. مطالبتان عالي بود اما دخترم خيلي كم وزن است وتمايلي به خوردن غذا ندارد درشانزده ماهگي وزنش8500مي باشد
نگين

:. خوشبختانه پسر 15 ماهه ام غذا مخصوصا ماست را خيلي خوب مي خورد و ازشيرمادر نيز استفاده مي كند وزنش حدود 14 است كمي فكركنم زياد است
بدون نام

:. به نام خدا
راهنمايي هاتون عاليه.موفق باشيد
مامان روناك

:. سلام من براي اولين بار وارد اين سايت شد ه ام مطالبتان عالي بود
مامان هليا

:. دختر من خوب غذا مي خورد و گوشت هم خيلي دوست دارد نگراني من بابت چاقي آن بود كه اين برنامه غذايي خيلي به من كمك كرد تا روش تغذيه درستي را براي آن پيش بگيرم. متشكر از زحمات شما عزيزان
سارينا

:. ممنون خيلي مفيد بود
بدون نام

:. با سلام من هم اكنون عضو سايت شدم مطالب بسيار خوب و مفيد بودند
لي لي

:. خيلي خوب بود . استفاده كرديم
مامان عرفان

:. مطلبتان خوب بود به شرطي كه كودك بدغذا نباشد
من تمام غذاها را امتحان كرده ام ولي پسر چهارده ماهه ام فقط شير خودم را دوست دارد و بقيه غذاها را بايد به زحمت به او بدهم رد حد چندلقمه . هيچ چيز مثل بدغايي ما مادرها را كلافه نميكند .
ليلا

:. با سلام
متاسفانه كودك من بد غذاست او بيست ويكماهه است و تنها غذاي مورد علاقه او شير مادر است بخاطر همين تمايلي به غذاهاي ديگر ندارد وزن او10.5 كيلو است.
ندا

:. با سلام ، لطفا در مورد برنامه غذايي بچه هايي كه آلرژي دارند (شامل شير وبقيه مواد خوراكي )هم صحبت شود . چنانچه كسي در اين مورد تجربه اي وجود دارد لطفا ارائه تجربه نمائيد. با سپاس مامان نگار
مامان نگار

:. سلام
براي اولين بار است كه وارد اين سايت شدم .
مطالب آن برايم جالب آمد . ولي يك سوال دارم كه فكر من و همسرم را بسيار مشغول كرده است . ما هر دو شاغل هستيم و پسرم را مهد مي گذاريم . امروز كيارش من وارد بيست و يكمين ماه زندگيش مي شود . خوش خوراك است و ما نيز تلاش مي كنيم غذاي او متنوع و مغذي باشد . ولي متاسفانه وزن پسرم كم است يعني 5/10 كيلوگرم و همانطور كه ميدانيد وزن نرمال در اين سن بايد حداقل 5/12 باشد . نمي دانم چه كنم وقتي به او غذاي بيشتر مي دهيم معده اش ناراحت مي شود . نمي دانم خواهش مي كنم من و همسرم را راهنمايي كنيد . اين را هم بگويم پسرم بسيار بازيگوش و فعال است .
از محبت شما بسيار سپاسگذارم .
الهام

:. مطالبتان عالي بود
ميترا

:. خوشبختانه من در مورد تغذيه دخترم هيچ گونه مشكلي ندارم و به راحتي هر نوع غذايي را مي خورد. به نظرم رفتار درست تغذيه اي كه با او داشتيم علت اصلي خوش خوراكي دخترم است. دوست دارم دلايل موفقيتمان را بنويسم شايد مورد استفاده شما هم قرار گيرد.
1- اصلا در دادن غذا اصرار نكردم (روش زور و التماس و جايزه كاملا حذف).
2- خوردن تنقلات مجازي مثل پفك و ...، را كاملا حذف كردم( فقط هفته اي يك بار آن هم روزهاي جمعه يك عدد شكلات تافي) البته بعد از 17 ماهگي.
3- دادن ماست به همراه جوانه هايي مثل گندم و ماش
4- رنگين كردن غذا با استفاده از نخود فرنگي، ذرت يا هويج پخته و امثال اين ها.
5- استفاده نكردن از شكر و نمك
6- ميان وعده هايي مثل موز له شده و ماست
....
و بسياري از كارهاي ديگر . يكي از بهترين لحظات من با دخترم موقع صرف صبحانه، نهار و شام با اوست.

شبنم

:. مطالبتون عالي بود، مرسي
بهار